Թունելի գաղտնիքը

ԱՆՆԱ ՍԱՀԱԿՅԱՆ

ԱՀՏ Լրագրության դասարան

Այդ գիշեր Արթուրը տանը մենակ էր։ Դրսում քամի էր, իսկ սենյակում տիրում էր այնպիսի լռություն, որ նա լսում էր սեփական շնչառությունը։ Նա պառկած էր բազմոցին ու փորձում էր քնել, բայց ներքին անհանգստությունը թույլ չէր տալիս։

Հանկարծ սեղանին դրված հեռախոսը լուսավորվեց։ Էկրանին հայտնվեց «Անհայտ համար»։ Արթուրը մի պահ կասկածեց, հետո վերցրեց լսափողը։ Սկզբում ոչ մի ձայն չկար, բայց հետո կամաց սկսվեց մի երաժշտություն։ Դա մի մեղեդի էր, որը նա լսել էր շատ տարիներ առաջ։ Այդ ձայնը միանգամից արթնացրեց մի հին հիշողություն։ Նա հիշեց իր ընկերոջը՝ Նարեկին, ով տարիներ առաջ անհետացել էր հենց այս օրը։

— Ո՞վ է,— հարցրեց Արթուրը, ու նրա ձայնը դողաց։ Նրա ներսում արթնացավ մեծ վախ։

— Արթո՛ւր, դու գիտես, որ ոչ մի գաղտնիք հավերժ չի մնում,— լսվեց մի սառը ձայն։

— Դու պետք է գնաս այնտեղ, որտեղ ամեն ինչ թողեցիր։ Թունելի մոտ ես քեզ սպասում եմ։

Զանգն ընդհատվեց։ Արթուրը հասկացավ, որ այլևս չի կարող փախչել։ Նա վերցրեց բաճկոնը, նստեց մեքենան ու սլացավ քաղաքից դուրս։ Ճանապարհը մութ էր։ Երբ նա հասավ լքված թունելի մոտ` սիրտը սկսեց արագ բաբախել։ Նա դուրս եկավ մեքենայից ու լապտերով ներս մտավ թունել։

Օդը սառն էր ու խոնավ։ Թունելի պատերի վրա նա տեսավ իր անունը՝ գրված սև ներկով։ Հանկարծ նորից զանգ եկավ։ Նա պատասխանեց ու լսեց նույն երաժշտությունը, բայց այս անգամ այն հնչում էր թունելի խորքից։ Նա գնաց ձայնի ուղղությամբ ու գետնին մի հին հեռախոս տեսավ։ Դրա կողքին դրված էր մի լուսանկար, որտեղ ինքն ու Նարեկն էին, բայց իր դեմքը ջնջված էր։

Այդ պահին նա հիշեց այն, ինչ փորձում էր մոռանալ։ Այն գիշեր թունելի մոտ իրենք երկուսով չէին եղել․ կար մեկ ուրիշը, ում նա չէր տեսել։

Հանկարծ թունելի մուտքի մոտ մի ծանր ձայն լսվեց՝ կարծես ինչ-որ մեկը փակեց ելքը։ Արթուրի լապտերը անջատվեց։ Մթության մեջ նա լսեց քայլերի ձայն, որոնք շատ մոտիկից գալիս էին իր կողմ։

— Խաղն ավարտվեց, Արթո՛ւր,— շշնջաց ձայնը հենց նրա ականջի տակ։

Այդ գիշեր Արթուրն այդպես էլ տուն չվերադարձավ։

Փակ դռան գաղտնիքը

 

Աննա Սահակյան

ԱՀՏ Լրագրության դասարան

Ամեն տարի, երբ գնում էինք Սյունիքի մարզ` մայրիկիս մորաքույրը պատմում էր իրենց դիմացի տան մասին։ Դա մի շատ հին տուն էր, որտեղ արդեն երկար տարիներ մարդ չէր ապրում։ Ասում էին, որ այնտեղ շատ մարդիկ են մահացել ու նրանց հոգիները մնացել են այդ <<պատերի մեջ>>։

Տանտերը փորձում էր վաճառել տունը, բայց չէր ստացվում, դրա համար էլ որոշեց վարձով տալ։ Մի օր մի ընտանիք վարձեց այդ տունը։ Մի անգամ, երբ մայրն ու երեխան տանը մենակ էին` սկսվեցին տարօրինակ բաներ։

Հանկարծ տան մեջ մի անծանոթ ձայն լսվեց։ Մայրը սկսեց սենյակներում տեսնել տեսիլքներ. նրան թվում էր, թե տան մեջ անծանոթ մարդիկ են քայլում, որոնք այնտեղ չպետք է լինեին։ Նա այնքան վախեցավ, որ երեխային տանը թողնելով՝ դուրս վազեց տանից։

Այդ դեպքից հետո տունն ընդմիշտ փակվեց։ Մարդիկ փորձեցին հետո ներս մտնել, բայց տեսան, որ գլխավոր սենյակի դուռը դարձել է մի փակ դուռ, որը ոչ մի ձև չի բացվում։ Տանտերը երկար փնտրեց, բայց այդպես էլ չգտավ այն բացելու միջոցը. դա մի կորած բանալի էր, որը կարծես գետնի տակն էր անցել։

Այդ օրվանից սկսած ոչ ոք չի համարձակվում մտնել այդտեղ։ Բոլորը գիտեն, որ այդ տունը մի մեծ գաղտնիք ունի, որը կապված է այնտեղ մնացած հոգիների հետ։ Մինչև հիմա էլ, երբ անցնում ես այդ տան կողքով` թվում է, թե ինչ-որ մեկը պատուհանից հետևում է քեզ ու սպասում, թե երբ է բանալին գտնվելու, որ վերջապես բացվի այդ դուռը։

Ի՞նչ կլինի, եթե մեկ օրով ջուրը վերանա

Գոհարիկ Խաչատրյան

ԱհՏ Լրագրության դասարան

Ջուրը բնության ամենամեծ պարգևն է։ Մենք այնքան ենք սովորել ամեն օր օգտվել ջրից, որ հաճախ չենք էլ մտածում, թե ինչ կլիներ, եթե այն հանկարծակի, թեկուզև, մեկ օրով։ Եթե աշխարհից ընդամենը մեկ օրով վերանար ջուրը` մարդկությունը կկանգներ իրական աղետի առջև։ Առաջին իսկ ժամերին կդադարեր բնականոն կյանքը, քանի որ մարդիկ չէին կարողանա հոգալ իրենց հիգիենայի և սննդի կարիքները։ 

Մարդիկ հաճախ ջուրը անիմաստ վատնում են։ Շատ տներում երկար ժամանակ բաց են թողում ծորակը։ Հայաստանում ժամանակին ցայտաղբյուրների ջուրն անդադար հոսում էր, որի պատճառով մենք անիմաստ վատնում էինք ջրի  պաշարը։ Հիմա շատ ցայտաղբյուրներ ունեն հատուկ բռնակներ, որոնց շնորհիվ կարող ենք դադարեցնել ջրի հոսքը` անհրաժեշտության դեպքում բացելով և խմելով։

 Ջրի բացակայության դեպքում Խանութներից վայրկյանների ընթացքում կսպառվեն խմելու ջրի բոլոր պաշարները և կսկսվի համատարած խուճապ։ Ջրազրկման պատճառով մարդիկ արագորեն կզգան թուլություն ու գլխացավ, իսկ հիվանդանոցներում անհնար կլինի օգնություն ցուցաբերել։ Բացի մարդկանցից` ծանր հարված կստանա ողջ բնությունը և տնտեսությունը։ Կանգ կառնի մեծ գործարանների աշխատանքը, ինչի հետևանքով աշխարհը կմատնվի մթության։

 Օրինակ, եթե աշխարհում ջուրը թեկուզև մեկ օրով վերանա` ես կաշխատեի շատ չշարժվել, որպեսզի էներգիա չկորցնեի։ Իսկ, եթե էներգիա կորցնեմ` իմ ջուր խմելու ցանկությունը րոպե առ րոպե կմեծանա։ Հետևաբար, եթե նույնիսկ մեկ օրով աշխարհում ջուր չլինի` Երկրում քաոս կտիրի և առաջին իսկ ժամերից շատերը կմահանան անճարությունից և ջուր ուզելու ցանկությունից, որը չեն կարողանա իրականացնել։

Հետևաբար, ջրի նույնիսկ կարճատև անհետացումը կարող է կործանարար լինել աշխարհի համար։ Այդ իսկ պատճառով մենք պետք է խնայողաբար օգտագործենք ջրի ամեն կաթիլը, որովհետև առանց ջրի կյանք չկա։

Մեկ օր` Արամ Խաչատրյանի տուն-թանգարանում

 

Աննա Սահակյան

ԱՀՏ Լրագրության դասարան

Արամ Խաչատրյանի տուն-թանգարանը դարձավ իմ օրվա մեծ ու տպավորիչ բացահայտումը։ Հենց ներս մտա` առաջինն ուշադրությունս գրավեց  հանրահայտ թավջութակը, որի ֆոնին երևում էր աշխարհահռչակ կոմպոզիտորի երիտասարդ տարիների լուսանկարը։

 Թանգարանում ինձ ապշեցրեց մի շատ յուրահատուկ դաշնամուր, որը նրան նվիրել էին Արգենտինայում. այն ուներ հետաքրքիր ու ինքնատիպ փակվելու ձև, և  կյանքումս առաջին անգամ էի տեսնում այդպիսի երաժշտական գործիք։

 Նրա հանճարեղ երաժշտությունը լսելիս ուղղակի աննկարագրելի զգացողություններ ունեցա, ու ինձ համար մեծ հայտնություն էր` իմանալ, որ մեր մանկության սիրված մուլտֆիլմերի և ֆիլմերի մեջ հնչում են նրա հեղինակած ստեղծագործություններից հատվածներ։

  Կոմպոզիտորի տունը չափազանց գեղեցիկ էր, իսկ էքսկուրսավարի շնորհիվ իմացա շատ հետաքրքիր փաստեր նրա աշխատանքային սովորությունների մասին։ 

Պարզվում է՝ Խաչատրյանն այնքան էր սիրում իր գործը, որ երբեք չէր ուզում կտրվել աշխատանքից, և ստեղծագործելիս անհրաժեշտ ինչ-որ բան խնդրելու համար իր մոտ հատուկ զանգն էր օգտագործում։

Հուզիչ էր տեսնել, որ նրա աշխատասենյակում` ամենաերևացող տեղում, այն է` դաշնամուրին, դրված էր իր մայրիկի նկարը։ 

Այս թանգարանը հնարավորություն տվեց ոչ միայն ծանոթանալ Արամ Խաչատրյանի երաժշտությանը, այլև մի փոքր ճանաչել նրան։

Հիացած ու ապշած. առաջին, բայց ոչ վերջին այցս Երկրաբանական թանգարան

Աննա Սահակյան

ԱՀՏ Լրագրության դասարան

Առաջին անգամ այցելեցի պրոֆեսոր Հովհաննես Կարապետյանի անվան Երկրաբանական թանգարան, և այն ամենն, ինչ տեսա այնտեղ, պարզապես հիացրեց ինձ։ Հենց մուտքից զգացվում էր տեղի յուրահատուկ մթնոլորտը, բայց կային ցուցանմուշներ, որոնք ուղղակի գրավեցին ուշադրությունս։ Առաջինն, ինչն անհնար էր անտեսել,  փղի հսկայական կմախքն էր, որը ստիպում էր մի պահ կանգ առնել ու պատկերացնել, թե ինչպիսին է եղել աշխարհը միլիոնավոր տարիներ առաջ։ Նրա երկարությունը կազմում 4,5մետր, իսկ բարձրությունը՝ 3,5 մետր։ Կենդանական աշխարհի այս հսկան ապրել է մոտավորապես 750.000 տարի առաջ` Շիրակի հարթավայրում։ Բացի այդ, ինձ ապշեցրեց հանքանյութերի ու քարերի հարուստ հավաքածուն։ Ինձ շատ դուր եկավ պեկտոլիտ քարի տեսակը։ Այդ քարի նուրբ տեսքը, գեղեցիկ տեսքն ու փայլն այնքան գրավիչ էին, որ չէի կարողանում աչքս կտրել։

 Թանգարանում մի շատ յուրահատուկ ու ստեղծագործական անկյուն կար։ Այնտեղ պատրաստել էին արշավային միջավայր՝ վրանով, խարույկով ու փայտերով։ Այդ անկյունն այնքան բնական էր ստացված, որ մի պահ ինձ թվաց, թե թանգարանում չեմ, այլ հենց հիմա գտնվում եմ բնության գրկում՝ սարերի դիմաց կանգնած, և վրանը կողքիս է։ Էքսկուրսիայի վերջում թանգարանի աշխատակիցները մեզ հետ ջերմ զրուցեցին, ինչն էլ ավելի տպավորիչ դարձրեց մեր օրը։ 

Ես պարզապես հիացած էի, քանի որ հնարավորություն ունեցա սեփական աչքերով տեսնել տիեզերքից երկիր ընկած իրական երկնաքարը, որին, ասում են, եթե ձեռք տաս ու երազանք պահես` անպայման կկատարվի։ Տեսա նաև մեր մոլորակի հնագույն հարստություններից մեկը՝ առաջին չմշակված ոսկին։ Դրանք տեսնելիս իրական հրաշքի զգացողություն ես ունենում։ 

Խորհուրդ եմ տալիս բոլոր այն մարդկանց, ովքեր դեռ չեն եղել այնտեղ, անպայման այցելել։ Վստահ եմ՝ եթե մեկ անգամ գնաք, ապա էլի ու էլի եք ցանկանալու վերադառնալ։

Բարի գալուստ Վենետիկ

 

Սոնա Լևոնյան

ԱՀՏ Լրագրության դասարան

Ատում եմ ուշացումը, բայց արի ու տես, որ ես էի ուշանում գնացքից։ Առանց մտորելու վերցրի ճամպրուկս, հավաքեցի մոտ տասը օրվա համար հագուստ և դուրս թռա տնից։ Տու՞ն․ ի՜նչ տարօրինակ է հնչում։ 13 տարի այդ մանկատանն ապրելով՝ համակերպվել էի այն մտքի հետ, որ քանի իմ միակ տանիքն այստեղ կարող եմ գտնել, ուրեմն հենց սա էլ իմ տունն է։ Բայց, երևի, այդ օրը հենց այն ավարտն էր, որ մանկատունն իմ տունը պիտի կոչվեր, և ես՝ նրա բնակիչը։ Մանկատան դռներից դուրս, երբ գիտակցում էի, որ այլևս չեմ վերադառնալու այնտեղ, ամեն բան այլ էր․ նոր մարդիկ, նոր կյանքի երանգներ, երազանքներ ու նպատակներ։

Կայարան հասնելուն պես՝ դառը հիշողությունները պատեցին ինձ։ Վերջին անգամ այստեղ էի տեսել մորս, գրկել նրան և զգացել նրա սառը մատների ջերմությունը։ Այստեղ էի հրաժեշտ տվել նրան, երբ անճարությունից ելնելով ստիպված էր երեխաներից ավագին ուղարկել մանկատուն։ Դաժան  պայմանները, թվում էր, այլընտրանք չէին թողել մորս։

-Կարելի՞ է Ձեր տոմսը,- անսպասելիորեն մի անծանոթ հետ բերեց ինձ հիշողությունների գրկից։

Ես մեկնեցի նրան իմ տոմսը, գտա իմ վագոնը և պատրաստվեցի փոքրիկ ճանապարհորդությանս։

Րոպեներ անց գնացքը շարժվեց։ Պատուհանից մեկը մյուսին էին հաջորդում բնապատկերներ, որ միայն երազներում կարելի էր տեսնել։ Ներս էր փչում աշնանային սառը քամին, խաղում մազերիս հետ և շոյում դեմքս։ Ի՜նչ հաճելի էր մենակություն հիշեցնող այդ զգացումը։

Ժամեր անց գնացքը ժամանեց։ Տեսարանը, կարծես, հեքիաթից լիներ։ Ես շփոթված իջա վագոնից, նստեցի այն ավտոբուսը, որն ինձ էր սպասում։ Ինձ հատկացրին հարմար մի փոքրիկ կացարան, որ այսուհետ տունս պիտի կոչվեր։ Մարեցի սենյակի լույսը, բայց աչքերս փակվել չէին ուզում։ Դրանք սևեռված էին այդ փոքրիկ, բայց մեծ հնարավորություններով լի այդ քաղաքին։ Ինչքա՜ն էի սպասել այս պահին, ինչքա՜ն էի երազել ու պայքարել։ Դե ինչ, բարի գալուստ նոր կյանք, նոր համալսարան և նոր ապագա։ Բարի գալուստ Վենետիկ։

Տարին կլինի բավականին ջրառատ․Լևոն Ազիզյան

Սոնա Լևոնյան

ԱՀՏ Լրագրության դասարան

«Ըստ կանխատեսումների՝ տարին կլինի բավականին ջրառատ։ Հաշվի առնելով դիտված և կանխատեսվող հիդրոօդերևութաբանական պայմանները՝ կանխատեսվում է, որ 2026թ․-ի գարնանային վարարումների հոսքի ծավալները կլինեն նորմաների 100-130%-ի սահմաններում, իսկ առանձին կետերում 140-160%-ի սահմաններում,- այս մասին մամուլի լրագրողների հանդիպման ժամանակ հայտնեց «Հիդրոօդերևութաբանության և մոնիթորինգի կենտրոն» ՊՈԱԿ-ի տնօրեն Լևոն Ազիզյանը։

Ամփոփելով 2025թ․-ի նոյեմբերից մինչև 2026թ․-ի մարտ ամիսների տվյալները՝ Լևոն Ազիզյանը տեղեկացրեց, որ 2025թ․

-ի նոյեմբեր, 2026թ․-ի փետրվար և մարտ ամիսներն առանձնացել են հիդրոօդերևութաբանական պայմաններով։ 2025թ․-ի նոյեմբերը եղել է 2-րդ ամենատաք և չոր նոյեմբերը՝ սկսած 1935թ․-ի դիտարկումներից։ 2026թ․-ի փետրվար ամսվա օդի միջին ջերմաստիճանը Հայաստանում կազմել է 0,1°C, որը բարձր էր նորմայից 4,9 աստիճանով։ Այն ամենատաք փետրվարն է դիտարկումների ողջ պատմության ընթացքում։ Փետրվար ամսվա տեղումների քանակը կազմել է 78մմ, որը կազմում է նորմայի 26%-ը։ Այն հանդիսացավ 3-րդ տեղումնառատ փետրվարը սկսած 1935թ․-ից։

2026թ․-ի մարտ ամսվա օդի միջին ջերմաստիճանը Հայաստանում կազմել է -0,3°C, որը նորմայի սահմաններում էր, բայց փոքր ինչ ցածր՝ 0,2°-ով։ Մարտը ամենատեղումնառատն է սկսածկազմել է 98մմ, որը նորմայի 198%-ն է։

2025թ․-ի դեկտեմբեր ամսվա օդի միջին ամսական ջերմաստիճանը կազմել է -2,2°՝ նորմայից բարձր 1,4°-ով, տեղումների ամսական քանակը՝ 39մմ՝ նորմայի 114%-ը։ Հունվար ամսվա օդի միջին ջերմաստիճանը Հայաստանում կազմել է -5,6°, որը նորմայի սահմաններում էր, իսկ տեղումների քանակը՝ 46 մմ՝ նորմայից բարձր՝ նորմայի 131%-ը։

Անդրադառնալով նաև ապրիլ-հունիս ամիսներին սպասվող տեղումներին՝ Լևոն Ազիզյանը նշեց, որ ապրիլ-հունիս ամիսներին հանրապետությունում տեղումների քանակը կանխատեսվում է նորմայի մոտ։ Գետերում ջրի առավելագույն ելքերի անցումները սպասվում են ապրիլի 3-րդ տասնօրյակին և մայիսի առաջին և 2-րդ տասնօրյակին։

2026թ․-ի հուլիսի 1-ից ապրիլի 1-ը ընկած ժամանակահատվածում, նրա փոխանցմամբ,  սպասվում է Սևանա լճի մակարդակի բարձրացում՝ 40-45 սմ-ով։ Իսկ 2026թ․-ի դեկտեմբերի 31-ի դրությամբ լճի մակարդակի բարձրությունը կանխատեսվում է 1900,30-1900,35 մ սահմաններում, որը 2026թ․-ի հունվարի 1-ի համեմատ բարձր կլինի մոտ 8-13սմ-ով։

Իմ կյանքն առանց վախերի

 

Աննա Սահակյան

ԱՀՏ Լրագրության դասարան

Իմ ամենամեծ վախերից մեկը օձերն են։ Մանկությունից միշտ վախեցել եմ օձերից, անգամ  նկարը տեսնելիս վախ եմ զգում, սակայն չգիտեմ՝ որտեղի՞ց է սկսվել այս ամենը։ 

Օձերը  սողուններ են, ունեն երկարավուն մարմին, նրանք չունեն ոտքեր և շարժվում են սողալով։ Օձերի որոշ տեսակներ թունավոր են, բայց մյուս մասը ոչ թունավոր։ Իրականում նրանք շատ կարևոր դեր ունեն բնության հավասարակշռության մեջ. վերահսկում են փոքր կենդանիների, հատկապես մկների քանակը, ինչն օգնում է ինչպես բնությանը, այնպես էլ մարդկանց։ Իրականում փորձում եմ չվախենալ օձերից բայց դեռևս չի ստացվում։ Եթե մի օր կարողանամ հաղթահարել օձերի հանդեպ ունեցածս վախը՝ դա իմ ամենամեծ հաղթանակներից մեկը կլինի։

Մեր սերնդի խնդիրները

Աննա Սահակյան

ԱՀՏ Լրագրության դասարան

 Այսօր հաճախ ենք լսում, որ մեր սերունդն ամենահաջողակն է, քանի որ համացանցի միջոցով կարողանում ենք աշխարհում կատվողի մասին իմանալ։ Ես համաձայն եմ մեծահասակների հետ. մենք իրոք ունենք անսահմանափակ հնարավորություններ, որոնց մասին նախկինում նրանք երազում էին։ Սակայն կան խնդիրներ որոնք շատերն անտեսում են։

Առաջին ու ամենամեծ խնդիրը սոցիալական ցանցերն են։ Թեև դրանք մեզ տալիս են կարևոր տեղեկություններ և կրթվելու միջոցներ, միևնույն ժամանակ «խլում» են մեր ամենաթանկ բանը՝ ժամանակը։ Այն ժամանակը, որը կարող էինք անցկացնել հարազատների ու ընկերների հետ՝ ունենալով ջերմ ու անկեղծ զրույցներ։ Ես ինքս փորձում եմ ազատ ժամանակս ճիշտ օգտագործել։ Օրական 3-4 ժամ անցկացնում եմ համացանցում, բայց նաև հաճախում եմ լրագրության պարապմունքների և ամռանը գրեթե ողջ օրս անցկացնում եմ բակում՝ ընկերներիս հետ։

Մյուս կարևոր խնդիրը, որին բախվում ենք մենք, ուսուցման մեթոդներն են։ Դպրոցում մենք հաճախ ենք տեսնում տարբերություներ։ Օրինակ վերջերս մեր դասարանում դասալսումներ էին։ Աշխարհագրության ժամին մենք պատրաստված էինք, բայց երբ պատմում էինք դասը, ուսուցչուհին անընդհատ ընդհատում էր մեզ իր հարցերով։ Արդյունքում մենք շփոթվում էինք, իսկ վերջում էլ դժգոհություն լսում։ Ի տարբերություն դրան՝ կենսաբանության ժամին ուսուցչուհին այնպես էր անցկացնում դասը, որ ողջ դասարանը մասնակցում էր քննարկմանը։ Իմ սերնդի համար կարևոր է, որ մեզ ոչ թե պարզապես հարցաքննեն, այլ լսեն ու ներգրավեն։ 

Մեծահասակները հաճախ ասում են, որ մեր կյանքը հեշտ է։ Այո, մենք ունենք տեխնիկա և հարմարավետություն, բայց մենք էլ ենք մարդ և մենք էլ ենք հոգնում։ Դասերի ծանրաբեռնվածությունը, պարապմունքները երբեմն շատ են մեզ հոգնեցնում։

Մարմնամարզիկները գոհ են

Սոնա Լևոնյան

ԱՀՏ Լրագրության դասարան

-4 ոսկե մեդալ ենք բերել, 3 արծաթ, 1 բրոնզ։ Մամիկոն Խաչատրյանը թեկուզ 3-րդ փուլում լավ մասնակցեր՝ իր հնարավորությունների չափով, նա ևս գավաթակիր էր դառնալու՝ ընդհանուր փուլերում։ Գոհ եմ․ 4 մասնակից՝ 3 փուլում էլ 4-ն էլ եզրափակիչ են մտել։ Ուղղակի մեր նշաձողը բարձրացնում ենք, մենք կարող էինք ավելի լավ,-մամուլի ասուլիսի ժամանակ ասաց Հայաստանի սպորտային մարմնամարզության հավաքականի գլխավոր մարզիչ Հակոբ Սերոբյանը։

Մեդալակիր մարզիկներից մեկը՝ Արթուր Դավթյանն ավելացրեց, որ սխալներ, իհարկե, եղել են, աշխատելու են շտկեն, որ Եվրոպայի առաջնությանն ավելի լավ վարժություններով և մաքուր ձևով հանդես գան։

Խոսելով հաղթանակներից՝ մեկ այլ մեդալակիր, պատանի մարմնամարզիկ Համլետ Մանուկյանն ասաց․

-Պարտավորվածություն կա, որ ավելի լավ պարապեմ, որ մյուս մրցումներին ավելի լավ հանդես գամ։ Մեդալակիր մարզիկներից Արթուր Ավետիսյանը նույնպես ներկա է։ Նա ևս գոհ էր արդյունքներից։

Մեկնարկել է «Արմմոնո» 24-րդ միջազգային թատերական փառատոնը

 

Սոնա Լևոնյան

ԱՀՏ Լրագրության դասարան

Ապրիլի 14-ից մինչև մայիսի 1-ը ներառյալ «Արմմոնո» թատերական փառատոնի շրջանակներում ներկայացվել է 23 ներկայացում,-մամուլի ասուլիսի ժամանակ հայտնել է փառատոնի տնօրեն Մարիաննա Մխիթարյանը՝ ընդգծելով, որ միջազգային ծրագիրն այս տարի շատ խիտ և լի է եղել  տաղանդավոր և արհեստավարժ դերասաններով՝ տարբեր երկրներից։

«Ունեցել ենք նաև Իտալիայից հյուր, որը տվել է վարպետաց դասեր Հայաստանի թատերական կինոյի և թատրոնի ակադեմիայում»,-ասաց Մարիաննա Մխիթարյանը։

Տնօրենի փոխանցմամբ ապրիլի 14-ին տեղի է ունեցել 2 ներկայացում։ 

«Փառատոնի թե միջազգային, թե տեղական ծրագրում ունենք հետաքրքրիր ներկայացումներ, նորություններ։ Իրենց խոսքն են ասում թե երիտասարդները, թե արդեն այս ժանրում հաջողություն գրանցած արվեստագետները։ Ունենք ներկայացումներ նաև փոքրիկների համար։ Փառատոնի մեկնարկը տրվում է Փոքր թատրոնում՝ Ֆիլիպ Ռիստովսկու «Նիժինսկի» մոնոներկայացմամբ։ Երկրորդ ներկայացումը Վրաստանից է և կոչվում է «Խոստովանություն. Ես Սերգեյ Փարաջանովն եմ»։  Ռուսաստանից 2 ներկայացում կա, որոնցից մեկը «Փրկել կամեր-յունկեր Պուշկինին»-ն է, մյուսը՝ «Պարալիմպիկ»-ը։ Այդ թեման մեր դարում դառնում է էլ ավելի կարևոր, որովհետև այն պայքարը, որը մարդը մղում է հոգու և մարմնի ցավերից դուրս գալու մարդ մնալու համար, շատ կարևոր է։ Մի հետաքրքիր փաստ ևս․ պարզվում է՝ Չապլինը և Հիտլերը ծնվել են գրեթե նույն օրը։ Եվ մեր Սերբիայի դերասանը բացահայտեց, թե ինչպես են զարգանում գրեթե նույն օրը ծնված երկու բևեռային մարդկանց կերպարները՝ մեկը ֆանտաստիկ լավ, մյուսը՝ ֆանտաստիկ վատ, բայց երկուսն էլ ամբողջ աշխարհի վրա հսկայական ազդեցություն թողած։ Մեր փառատոնի համար Աղասի Մելքոնյանը բեմադրեց նոր մոնոներկայացում, որը կոչվում է «Թղթե մարդը»,- մանրամասնեց Մարիաննա Մխիթարյանը։

Իմ հակառակորդն իմ ծանրաձողն է․Վարազդատ Լալայան

Սոնա Լևոնյան

ԱՀՏ Լրագրության դասարան

«Այս մրցումներն ինձ համար ստացված մրցումներ էին, որովհետև եթե խոսենք հաղթանակից՝ հաղթել եմ, իսկ եթե խոսենք արդյունքներից՝ դրանք քիչ էին։ Հիմա հանգստանում ենք, հետո կպատրաստվենք Աշխարհի առաջնությանը։  Աշխարհի առաջնությանն արդեն արդյունքներս կբարելավեմ ու ավելի բարձր կիլոգրամներ կբարձրացնեմ, որովհետև այս կիլոգրամներով Աշխարհի առաջնությանը չես կարող պայքարել մեդալի կամ հաղթանակի համար»,-խոսելով ծանրամարտի Եվրոպայի առաջնության մասին՝ մամուլի ասուլիսի ժամանակ հայտնեց ծանրամարտի Եվրոպայի եռակի չեմպիոն Վարազդատ Լալայանը։

Ինչ վերաբերում է առաջնության մրցապայքարին, ծանրորդն, ասաց․

«Մրցակցությունն, ընդհանուր առմամբ, թույլ էր։ 2025թ․-ից արդեն պարզ էր, որ 2-րդ և 3-րդ տեղի կիլոգրամներն ավելի քիչ էին լինելու։ Մրցակցությունը թույլ էր, բայց ես բարձրացրի այն կիլոգրամները, ինչին պատրաստ էի, ինչն այդ պահին իմ հնարավորւթյունների սանդղակում էր։ Դու մրցում ես ծանրաձողի հետ, ոչ թե՝ հատուկ մարզիկի։ Ես պայքարում եմ ծանրաձողի հետ և իմ հակառակորդն իմ ծանրաձողն է։ Այդքան շատ այդ «մրցակից» ասվածին ուշադրություն չեմ դարձնում։ Աշխարհի առաջնությանը մրցակցությունը մեծ է։ Այդ ժամանակ արդեն թե՛ իմ, թե՛ մրցակիցներիս պայքարը կտեսնենք»։

Ասուլիսին ներկա էր նաև Եվրոպայի եռակի չեմպիոն Գարիկ Կարապետյանը։

«Այս Եվրոպայի առաջնությունը, որ կողքից նայում ես, դառնում է Աշխարհի առաջնություն։ Շատ դժվար պայքար ունեցա, բայց նաև հաճելի զգացողություններ, որ 3-րդ անգամ անընդմեջ դարձա Եվրոպայի չեմպիոն»,-նշեց Գարիկը։

Իմ ընկեր Գանգուրիկը

Աննա Սահակյան

ԱՀՏ Լրագրության դասարան

Եթե ես հնարավորություն ունենայի ունենալ ռոբոտ ընկեր՝ նա կլիներ աշխարհի ամենատարբերվող ռոբոտը։ Ես նրան կանվանեի Գանգուրիկ։

Գանգուրիկն այնքան փոքր կլիներ, որ հանգիստ կտեղավորվեր իմ բաճկոնի գրպանում։ Նա կունենար մարմնի համեմատ մի քիչ մեծ գլուխ և շատ բարի ու մեծ աչքեր։ Ամենահետաքրքիրը մազերը կլինեին, նա կունենար փարթամ, հաստ ու գանգուր մազեր։

Դպրոցում Գանգուրիկը կլիներ իմ անբաժան օգնականը․ թեմատիկ գրավորների ժամանակ նա գրպանիցս կնայեր թեստին ու իր մեծ աչքերով կօգներ ինձ, որպեսզի չսխալվեմ։ Գանգուրիկը նաև  կօգներ տնային աշխատանքները կատարելու հարցում։ Նա նաև կլիներ իմ խաղընկերը․ միասին կստեղծեինք հետաքրքիր և զարգացնող խաղերը։

Ի՞նչ է ալպինիզմը, որտե՞ղ և ե՞րբ է ծնունդ առել

 

Սոնա Լևոնյան

ԱՀՏ Լրագրության դասարան

«Խելացի մարդը լեռ չի բարձրանա, խելացին այն կշրջանցի»․ այս ասացվածքը միանշանակ լեռնագնացների մասին չէ։ Լեռների հանդեպ ձգողությունը յուրահատուկ կախվածություն է մարդկանց համար։ Լեռնագնացներն այդտեսակ կախվածությունն անվանում են «սեր դեպի լեռները»։ Այն առաջանում է նրանց մոտ, ովքեր գոնե մեկ անգամ եղել են որևէ լեռան գագաթին։

Լեռնագնացությունը սպորտի և ակտիվ հանգստի յուրահատուկ ձև է, որի հիմնական խնդիրը լեռնագագաթներ բարձրանալն ու սուր զգացողություններ վերապրելն է։ Այն ծնունդ է առել Եվրոպայում՝ 1786թ, շվեյցարացի գիտնական Գ․ Սոսյուրի նախաձեռնությամբ։ Ձևավորման սկիզբը նշանավորվում է հենց այդ թվականից, քանի որ այդ ժամանակ հաղթահարվեց Ալպերի ամենաբարձր գագաթը՝ Մոնբլան լեռը։

Հայաստանի պատմության մեջ գրանցված լեռան առաջին վերելքը եղել է 1829թ․ հոկտեմբերի 9-ին, երբ առաջին անգամ Արարատի գագաթ բարձրացավ Դորպատի համալսարանի պրոֆեսոր Իոհանն Ֆրիդրիխ Պարրոտը։ Նրան ուղեկցում էին Խաչատուր Աբովյանը, երկու գյուղացիներ՝ Հովհաննես Այվազյանը, Մուրադ Պողոսյանը և երկու ռուս զինվորներ՝ Ալեկսեյ Զդոռովենկոն ու Մատվեյ Չալպանովը։

1829թ․ մարտի 30-ին բնախույզ-աշխարհագրագետ Պարրոտն իր արշավախմբով գալիս է Հայաստան՝ նպատակ ունենալով ուսումնասիրել Արարատ լեռը։ Սեպտեմբերի 8-ին նրանք ժամանում են Էջմիածին, որտեղ Պարրոտը ծանոթանում է Աբովյանի հետ։ Աբովյանը միանում է արշավախմբին՝ որպես թարգմանիչ և ուղեկցորդ։ Արշավը սկսվում է Արարատի ստորոտին գտնվող Ակոռի գյուղից։ 2 անհաջող փորձից հետո՝ սեպտեմբերի 27-ին, Պարրոտը, Աբովյանը և 4 ուղեկցորդներ հասնում են Արարատի գագաթ։

Ինձ անձամբ շատ է գրավում լեռնագնացությունը, սիրում եմ նոր բարձունքներ գրավել, իմանալ ավելին և պարզապես լիցքաթափվել մայրաքաղաքային խառնաշփոթից։ Ամառները տատիկիս գյուղում ընկերներիս կամ մայրիկիս ընկերակցությամբ հաճախ եմ բարձրանում անտառ, փորձում սունկ հավաքել կամ, պարզապես, զբոսնում և վայելում բարձրադիր լեռների մաքուր օդն ու  չքնաղ բնությունը։

Վիկտոր Համբարձումյան․աշխարհահռչակ գիտնականը

Սոնա Լևոնյան

ԱՀՏ Լրագրության դասարան

Վիկտոր Համբարձումյանի անվան Բյուրականի աստղադիտարանի մասին շատերն են լսել, ոմանք էլ՝ այցելել։ Սակայն քչերը գիտեն, թե ով է եղել Վիկտոր Համբարձումյանը։ Նա համաշխարհային աստղագիտության խոշորագույն դեմքերից է, որի գիտական գաղափարներն ու կազմակերպչական գործունեությունը մեծ ազդեցություն են ունեցել 20-րդ դարի գիտության զարգացման վրա։

Նա համարվում է տեսական աստղաֆիզիկայի հիմնադիրներից մեկը։ Նրա աշխատանքները փոխեցին պատկերացումները տիեզերքի կառուցվածքի մասին։ Համբարձումյանը առաջիններից էր, ով առաջ քաշեց այն, որ աստղերը կարող են ծնվել խմբերով, ոչ թե միայնակ։ Ապացուցեց, որ որոշ աստղային համակարգեր ժամանակի ընթացքում քայքայվում են։ Աստղերի էվոլյուցիայի վերաբերյալ Համբարձումյանի կատարած հետազոտությունները 1947թ-ին հանգեցրին աստղային համակարգերի նոր տեսակի՝ աստղասփյուռների բացահայտմանը։

Համբարձումյանը երկար տարիներ ղեկավարել է ԽՍՀՄ գիտությունների ակադեմիայի աստղագիտական դպրոցը։

Ամենամեծ կազմակերպչական ձեռքբերումներից է 1946թ․Բյուրականի աստղադիտարանի հիմնադրումը։ Այն դարձավ աշխարհի առաջատար աստղագիտական կենտրոններից մեկը։

Այստեղ իրականացվեց հայտնի Բյուրականի հետազոտական ծրագիրը, որի ընթացքում հայտնաբերվեցին հազարավոր գալակտիկաներ և ակտիվ օբյեկտներ։

Վիկտոր Համբարձումյանի կյանքի քիչ հայտնի, բայց շատ խոսուն դրվագներից է նրա կողմից Արցախի հարցի համար կազմակերպած հացադուլը, որը ցույց է տալիս, որ նա ոչ միայն գիտնական էր, այլ նաև սկզբունքային և հասարակական դիրքորոշում ունեցող անհատականություն։

1988թ․, երբ սկսվեց Ղարաբաղյան շարժումը, Հայաստանում բարձրացավ ազգային և քաղաքական լարվածություն։ Այդ ժամանակ շատ մտավորականներ սկսեցին հրապարակային պայքար իրենց պահանջների համար։ Համբարձումյանը, արդեն լինելով մեծ գիտնական, միացավ այդ շարժմանը՝ խաղաղ և քաղաքացիական պայքարի ձևով։ Նա մասնակցեց հացադուլի ակցիային, որը կազմակերպվել էր ժողովրդի իրավունքները պաշտպանելու և Արցախի հարցը բարձրացնելու համար։ Նրա մասնակցությունը մեծ ազդեցություն ունեցավ, քանի որ նա համարվում էր ոչ միայն գիտնական, այլև ազգային հեղինակություն։

Նրա մասնակցությունը մեծապես բարձրացրեց շարժման միջազգային ուշադրությունը։ Ցույց տվեց, որ պայքարը միայն քաղաքական չէ, այլ նաև մշակութային և մտավորականների աջակցությամբ։

Վիկտոր Համբարձումյանը վախճանվել է 1996թ. օգոստոսի 12-ին Բյուրականում:

2010թ-ին ստեղծվել է Վիկտոր Համբարձումյանի անվան միջազգային գիտական մրցանակ: Այն աստղագիտության/աստղաֆիզիկայի և հարակից այլ գիտությունների կարևորագույն մրցանակներից մեկն է, որը շնորհվում է ֆիզիկամաթեմատիկական գիտություններում նշանակալի ավանդ ունեցած ականավոր գիտնականներին՝ անկախ երկրից և ազգությունից։

Իմ օրը համացանցում

Աննա Սահակյան

ԱՀՏ Լրագրության դասարան

Համացանցն իմ առօրյայի կարևոր մասն է, որն օգնում է ինձ թե՛ ուսման, թե՛ ազատ ժամանակը հետաքրքիր անցկացնելու հարցում։ Ես օրական համացանցում անցկացնում եմ մոտ 3-4 ժամ։ 

Հիմնականում օգտագործում եմ Google որոնողական համակարգը։ Այն ինձ օգնում է գտնել անհրաժեշտ տեղեկություններ՝ դասերիս համար կամ պարզաբանել ինձ անծանոթ ու անհասկանալի բառերը։ Հաճախ օգտվում եմ նաև YouTube հարթակից։ Այնտեղ դիտում եմ ուսուցողական հոլովակներ, որոնք օգնում են ինձ ավելի հեշտ լուծել մաթեմատիկական բարդ խնդիրներն ու վարժությունները։ Սոցիալական ցանցերից ունեմ նաև Instagram-ի էջ, որն ինձ համար ծառայում է որպես հիմնական հարթակ՝ ընկերներիս հետ կապ պահելու և նորություններին հետևելու համար։

Ամենահիշարժան օրերից մեկը

Աննա Սահակյան

ԱՀՏ Լրագրության դասարան

Գարուն էր եկել, և ես ու ընկերս անհամբեր սպասում էինք հենց այդ եղանակին, որպեսզի միասին գնանք արշավի, բարձրանանք լեռները և վայելենք բնության գեղեցկությունը։ 

Վերջապես եկավ այդ օրը։ Մենք արդեն ամեն ինչ պլանավորել էինք և անհամբեր սպասում էինք վաղվան, որպեսզի իրականացնեինք մեր ամենասպասված արշավը։ Առավոտյան արթնացանք ու տեսանք, որ անձրևային եղանակ է։ Սակայն դա մեզ չխանգարեց․ վերցրեցինք մեր անձրևանոցները և ճանապարհ ընկանք։ Թեպետև եղանակը դժվարացնում էր մեր ճանապարհը, ամբողջությամբ այն ցեխոտ էր, բայց մենք չհանձնվեցինք ու շարունակեցինք բարձանալ։ Մի քանի ժամ անց վերջապես հասանք։ Ես ու ընկերս հիացած էինք լեռների գեղեցկությամբ և վայելում էինք այդ հրաշալի պահը։ 

Արդեն երեկո էր և ժամանակն էր վերադառնալ տուն։ Ճանապարհին նկատեցինք մի մարդու, ով լեռն իջնելիս սայթաքել էր և ընկել։ Մենք մոտեցանք և առաջարկեցինք մեր օգնությունը։ 

Այդ օրը դարձավ մեր ամենահիշարժան օրերից մեկը, քանի որ ոչ միայն իրականացրինք մեր երազած արշավը, այլ նաև կարողացանք բարի գործ կատարել՝ օգնելով այն մարդուն, ով դրա կարիքն ուներ։

Սոցիալական հարթակների դերը` մեր կյանքում

Գոհարիկ Խաչատրյան

ԱՀՏ Լրագրության դասարան

Դեռահասների կյանքում ժամանակակից տեխնոլոգիաները մեծ դեր են խաղում։ Հատկապես վերջին տարիներին տարբեր ծրագրերի և սոցիալական ցանցերի օգտագործումը դարձել է առօրյայի անբաժանելի մաս։

Դեռահասները հիմնականում օգտագործում են սոցիալական ցանցեր, ինչպիսիք են Instagram-ը, TikTok-ը և Snapchat-ը Telegramm-ը YouTube-ը ։

Շատերը ժամանակ են անցկացնում YouTube-ում՝ դիտելով տարբեր տեսանյութեր՝ ժամանցային բովանդակությունից մինչև ուսուցողական նյութեր։

Հատկապես TikTok-ը մեծ ազդեցություն ունի դեռահասների վրա, քանի որ այնտեղ կարճ և արագ փոփոխվող տեսանյութերը հեշտությամբ գրավում են ուշադրությունը։ Դեռահասները հաճախ ժամերով դիտում են նման բովանդակություն՝ կորցնելով ժամանակի զգացողությունը։

 Instagram-ում նրանք հիմնականում հետևում են գեղեցկության, նորաձևության և կյանքի ոճի թեմաներին, իսկ YouTube-ում՝ խաղերի, բլոգների և տարբեր հետաքրքիր թեմաների։ Ես օգտագործում եմ այս հարթակները տարբեր նպատակներով` սկսած ուսուցողական տեսանյութերից մինչև ժամանցային, ֆիլմ դիտելու կամ պարզապես շուրջս կատարվող իրադարձություններից տեղեկանալու համար։

Այս ամենը կարող է ունենալ ինչպես դրական, այնպես էլ բացասական հետևանքներ։ Մի կողմից՝ ծրագրերը հնարավորություն են տալիս զարգացնել գիտելիքները, շփվել և տեղեկացված լինել աշխարհի իրադարձություններից։ Մյուս կողմից՝ չափից շատ օգտագործումը կարող է հանգեցնել ժամանակի վատնման, ուսման նկատմամբ հետաքրքրության նվազման և նույնիսկ հոգեբանական խնդիրների, օրինակ՝ անհանգստության կամ ինքնագնահատականի անկման։ 

Ես հնարավորինս փորձում եմ ժամանակը գնահատել և օգտագործել սմարթֆոնը ճիշտ նպատակով։ Ես օգտագործում եմ հեռախոսը ընկերներիս, ընտանիքիս հետ կապի մեջ լինելու, տարբեր տեսանյութեր դիտելու, լուսանկարներով կիսվելու, երբեմն նաև հայտնի մարդկանց կյանքին հետևելու համար։

Մասնագետները պնդում են` դեռահասների մոտ տեխնոլոգիաների օգտագործումը պետք է լինի չափավոր և վերահսկված։ Կարևոր է, որ նրանք կարողանան ճիշտ կառավարել իրենց ժամանակը և տարբերել օգտակար բովանդակությունը անիմաստից։ Միայն այս դեպքում հնարավոր կլինի խուսափել կախվածությունից և պահպանել առողջ ու հավասարակշռված ապրելակերպ։

Դեռահասների շրջանում աճել է սոցիալական ցանցերից կախվածությունը

Սոնա Լևոնյան

ԱՀՏ Լրագրության դասարան

 Թվային դարաշրջանում մինչև 16 տարեկան երեխաների մուտքը համացանց դարձել է գրեթե անխուսափելի և լայն տարածում ունեցող երևույթ։ Սմարթֆոնների և ինտերնետի հասանելիության աճի հետ երեխաները ավելի վաղ տարիքից են սկսում օգտագործել առցանց հարթակներ՝ հաճախ առանց բավարար վերահսկողության կամ ուղղորդման։ Թեև շատ սոցիալական ցանցեր պաշտոնապես սահմանում են նվազագույն տարիքային շեմ (սովորաբար՝ 13), իրականում այդ սահմանափակումները հեշտությամբ շրջանցվում են, և ավելի փոքր տարիքային խմբերն էլ ակտիվորեն ներգրավվում են հեռախոսային միջավայրում։

    Մինչև 16 տարեկան օգտատերերի շրջանում առավել տարածված են այն հարթակները, որոնք առաջարկում են արագ, տեսողական և ժամանցային բովանդակություն։ Օրինակ՝ TikTok-ը առանձնանում է իր կարճ տեսանյութերով, որոնք հեշտ են ընկալվում և արագ գրավում են ուշադրությունը։ Երեխաներին մշտապես առաջարկվում են նոր բովանդակություն՝ նպաստելով երկարատև օգտագործմանը։ Օրինակ ես TikTok-ով նայում եմ կարճ տեսանյութեր` դեռահասների առօրյայի, դպրոցական կյանքի, տարբեր ուտեստների պատրաստման, հագուստի մոդելավորման մասին։ 

Մեծ տարածում ունի YouTube-ը, որտեղ երեխաները դիտում են ինչպես զվարճալի, այնպես էլ ուսուցողական տեսանյութեր՝ խաղերից մինչև բլոգներ և վլոգներ, լսում երաժշտություն։ 

Շփման և սոցիալական կապերի պահպանման համար դեռահասները հաճախ օգտագործում են Instagram-ը և Snapchat-ը։ Այս հարթակներում նրանք կիսվում են լուսանկարներով, «սթորի»-ներով և հաղորդագրություններով՝ ձևավորելով իրենց առցանց ինքնությունը։ Վերջին տարիներին նաև նկատվում է Telegram-ի ակտիվ օգտագործում՝ հատկապես խմբային զրույցների և տարբեր թեմատիկ ալիքների միջոցով տեղեկատվություն ստանալու նպատակով։

    Բացի սոցիալական ցանցերը՝ երեխաները լայնորեն օգտվում են նաև խաղային և ինտերակտիվ հարթակներից, ինչպիսին է Roblox-ը, որտեղ հնարավոր է ոչ միայն խաղալ, այլև շփվել այլ օգտատերերի հետ։ Այսպիսի միջավայրերը հաճախ միավորում են խաղը և սոցիալական փոխազդեցությունը, ինչը դրանք դարձնում է հատկապես գրավիչ փոքր տարիքային խմբերի համար։

Չնայած այս հարթակները տալիս են շփման, ստեղծագործության և տեղեկատվության լայն հնարավորություններ, մինչև 16 տարեկան երեխաների ակտիվ ներգրավվածությունն առաջացնում է նաև մտահոգություններ։ Դրանք վերաբերում են ինչպես բովանդակության անվտանգությանը, այնպես էլ ժամանակի վերահսկմանը և հոգեբանական ազդեցություններին։ Երեխաները հաճախ բախվում են տարիքին ոչ համապատասխան նյութերի, ինչպես նաև կարող են կախվածություն ձևավորել անընդհատ թարմացվող բովանդակությունից։

Այս պայմաններում կարևոր է ոչ միայն սահմանափակումներ սահմանելը, այլ նաև երեխաներին ուղորդելը։

Մարդու իրական գեղեցկությունը նրա արարքների մեջ է

Արամ Արևշատյան

ԱՀՏ Լրագրության դասարան

 Գարնանային մի առավոտ էր՝ այնպիսին, երբ բնությունը կարծես շնչում է նոր ուժով։ Չնայած անձրևոտ օրվան, ես ու մտերիմ ընկերս՝ Արսենը, որոշեցինք բարձրանալ մոտակա բարձունքը։ Շատերին թվում է, թե անձրևը կարող է փչացնել տրամադրությունը, բայց մեզ համար դա լեռների գեղեցկությունը և թարմությունը զգալու լավագույն պահն էր։

Երբ հասանք վերև՝ մեր առջև բացվեց մի կախարդական տեսարան։ Ամպերը ցած էին հավաքվել ձորերում, իսկ թաց ժայռերը փայլում էին արծաթի պես։ Մենք լուռ վայելում էինք այդ ամենը, մինչև նկատեցինք մի փոքրիկ շարժում՝ ցեխոտ արահետի եզրին։ Մի թռչնակ էր՝ թևը վնասված, որը փորձում էր թաքնվել անձրևից մի մեծ քարի տակ, բայց ջրհեղեղը քշում-տանում էր նրա ապաստարանը։

Արսենն առանց վարանելու մոտեցավ, զգուշությամբ վերցրեց թաց ու դողացող թռչնակին և տեղավորեց իր տաք բաճկոնի գրպանում։ Մենք միասին մի փոքրիկ, չոր տեղ պատրաստեցինք ժայռի խորշում, որտեղ անձրևը չէր հասնում, և Արսենն իր հետ վերցրած սննդից մի քանի փշուր թողեց նրա համար։ Այդ պահին ես հասկացա մի կարևոր բան. բնության կողքին մենք հաճախ մեզ փոքր ենք զգում, բայց նույնիսկ ամենափոքր բարի գործը կարող է մեծ նշանակություն ունենալ մի կյանքի համար։

Տուն վերադառնալիս մենք թրջված էինք ու հոգնած, բայց մեր սրտերում մի անբացատրելի ջերմություն կար։ Սա դարձավ իմ կյանքի ամենահիշվող օրը, ոչ թե տեսարանների, այլ այն գիտակցման համար, որ մարդու իրական գեղեցկությունը նրա արարքների մեջ է։ Արսենի կատարած քայլը հիշեցրեց ինձ, որ իսկական ընկերությունը և բնության հանդեպ սերը դրսևորվում են ոչ թե խոսքերով, այլ այն պահին, երբ դու կանգ ես առնում՝ օգնելու նրան, ով քո կարիքն ունի։

Իրական ուժը ոչ թե շտապողականության, այլ համբերելու կարողություն ունենալու մեջ է

Արամ Արևշատյան

ԱՀՏ Լրագրության դասարան

Գեղեցիկ այգու խորքում ապրում էր մի փոքրիկ ընտանիք։ Այդ տանը միշտ տիրում էր խաղաղություն, սակայն փոքրիկ Վանը հաճախ էր անհանգիստ լինում։ Նա ուզում էր ամեն ինչ ստանալ միանգամից. ուզում էր, որ իր տնկած սերմն արագ ծառ դառնար, իսկ իր նկարած պատկերները լինեին կատարյալ։

Մի օր Վանը փորձում էր կառուցել մի բարդ լաբիրինթոս՝ փոքրիկ քարերից։ Բայց քարերը սահում էին, ընկնում, և ամեն ինչ փլվում էր։ Տղան բարկացած մի կողմ նետեց քարերը։ Հենց այդ պահին սենյակ մտավ մայրիկը։ Նա տեսավ որդու արցունքով լի աչքերը, առանց մեկ բառ ասելու մոտեցավ ու ջերմորեն գրկեց նրան։ Այդ հանգիստ գրկախառնության մեջ կար մի այնպիսի՜ բարություն, որը ստիպեց Վանին մոռանալ զայրույթը։

-Վան ջան,-մեղմ ձայնով ասաց մայրիկը,-գիտե՞ս, թե ինչո՞ւ են աստղերը փայլում միայն գիշերը,նրա համար, որ  ունեն համբերություն՝ սպասելու իրենց հերթին։ Մեծ գործերը ժամանակ են պահանջում։

Մայրիկն առաջարկեց իր օգնությունը։ Նրանք միասին նստեցին հատակին։ Մայրիկը ցույց էր տալիս, թե ինչպես է պետք հիմքն ամուր դնել, իսկ Վանը զգուշությամբ շարում էր քարերը։ Աստիճանաբար տղայի դեմքին հայտնվեց առաջին ժպիտը։ Նա հասկացավ, որ երբ ընտանիքը կողքիդ է՝ անհնարին ոչինչ չկա։

Երբ լաբիրինթոսը վերջապես պատրաստ էր, արևի վերջին շողը թափանցեց պատուհանից ու ընկավ հենց տղայի ձեռքերին։ Թվում էր՝ այդ պահին ոչ թե արևն էր լուսավորում սենյակը, այլ այն ներքին լույսը, որը ծնվել էր Վանի սրտում՝ սիրո և աշխատասիրության շնորհիվ։

-Տեսնո՞ւմ ես,- ասաց մայրիկը,-երբ սիրտդ լցված է լույսով, նույնիսկ ամենադժվար գործը դառնում է հաճելի խաղ։

Այդ օրվանից Վանը հասկացավ, որ իրական ուժը ոչ թե շտապողականության, այլ հոգատարության և համբերելու կարողություն ունենալու մեջ է։

Մեր երազանքները կարող են իրականանալ․․․

Աննա Սահակյան

ԱՀՏ Լրագրության դասարան

Եթե մի օր գիրք գրեի, այն կլիներ իմ մասին։ Կգրեի իմ մանկության  և այն ամենի մասին, ինչ ինձ պատմել են այդ տարիների հետ կապված։

Ես ծնվել եմ Երևանում։ Մայրիկիս պատմելով՝ փոքր ժամանակ շատ խելոք երեխա եմ եղել։ Մանկապարտեզ հաճախելու տարիների մի հետքրքիր դեպք կա, որը ես ամբողջությամբ չեմ հիշում, բայց միշտ լսել եմ այդ մասին։

Մայրիկս պատմում է, որ մի օր ես և մի քանի երեխաներ դուրս էինք եկել մանկապարտեզից և գնացել էինք երեխաներից մեկի տատիկի տուն։ Նրա տունը շատ մոտ էր մանկապարտեզին։ Մենք, երևի թե, մտածել էինք, որ դա պարզապես փոքր զբոսանք է։ Մեծերը, իհարկե շատ էին անհանգստացել, բայց հետո ամեն ինչ լավ էր ավարտվել։ Ես այդ օրը մանրամասն չեմ հիշում, բայց հետաքրքիր է՝ ինչո՞ւ ենք այդպես արել։ Գուցե պարզապես հետաքրքրասությունից կամ էլ մեզ մե՞ծ ենք համարել։

Եթե գիրքս շարունակեի՝ կգրեի իմ ապագայի մասին։ Ես ինձ պատերացնում եմ որպես համարձակ մարդ, ով ունի իր նպատակներն ու երազանքները։ Կարծում եմ՝ ապագան միշտ չէ, որ լինում է այնպես, ինչպես մենք ենք պատկերացնում, բայց եթե հավատում ենք մեզ, մեր երազանքները կարող են իրականանալ։ 

Իմ ամենամեծ երազանքներից մեկը Փարիզ գնալն է։ Ես կցանկամ մի օր տեսնել այդ քաղաքը և զգալ, որ կարողացել եմ իրականացնել իմ նպատակներից մեկը։

Այսպիսին կլինի իմ գիրքը՝ իմ մանկության, իմ մտքերի և իմ ապագայի մասին։

Ջութակը պահանջում է բացառիկ ուշադրություն.Նիկոլայ Մադոյան

Աննա Սահակյան

ԱՀՏ Լրագրության դասարան

Վերջերս Լրագրության դասարանի հյուրը ջութակահար Նիկոլայ Մադոյանն էր։ 

Նա հայտնի երաժիշտ է, մեծ ներդրում ունի դասական երաժշտության զարգացման մեջ։

Նիկոլայ Մադոյանն իր վարպետությամբ և կատարողական արվեստով ճանաչված է ոչ միայն Հայաստանում, այլև արտերկրում։

Հանդիպման ընթացում երաժիշտը խոսեց մասնագիտության դժվարությունների, բեմ բարձրանալու զգացողությունների և հաջողության հասնելու կարևոր պայմանների մասին։ 

Երբ հետաքրքվեցինք, թե ի՞նչ է զգում նախքան բեմ բարձրանալը, նա պատասխանեց, որ հուզվում է, սակայն այդ հուզմունքն իրեն օգնում է նվագելիս։ Նրա խոսքով` դա սովորական վախ չէ,  ստեղծագործական հուզմունք է, որն օգնում է համերգի ընթացքում կենտրոնանալ միայն երաժշտության վրա և մոռանալ այն ամենը, ինչ կատարվում է շուրջը։ 

Հարցին թե ի՞նչն է կարևոր երաժշտի համար, Մադոյանն ասաց, որ ամենակարևորը նվիրվածությունն է քո գործին։ 

-Երաժիշտը պետք է շատ աշխատի, մշտապես ձգտի նոր բարձունքների և կատարելության,-շեշտեց ջութակահարը։ 

Նրա կարծիքով՝ կատարելության սահմանները կարող են սահմանափակ լինել, բայց դեպի կատարելություն ձգտելը շատ կարևոր է։

Երեխաները, ովքեր ցանկանում են ջութակահար դառնալ` նա խորհուրդ տվեց լինել աշխատասեր և շատ կենտրոնացած։ 

-Ջութակը պահանջում է բացառիկ ուշադրություն։ Պարապելիս պետք է մոռանալ ամեն ինչի մասին և ամբողջությամբ կենտրոնանալ գործիքի վրա,-հորդորեց Մադոյանը։

 Նա նաև ընդգծեց, որ շատ կարևոր է ճիշտ ուսուցիչ ունենալը, ով կսովորեցնի ճիշտ տեխնիկա, որպեսզի նվագելու ժամանակ մարդը չլարվի և կարողանա մտածել միայն երաժշտության մասին։

Նախկինում ի՞նչ տարբերակով են ստացել հայկական սուրման

Սոնա Լևոնյան

ԱՀՏ Լրագրության դասարան

Մարտի 14-ին Հայաստանի Պատմության թանգարանում տեղի ունեցավ «Հայ կնոջ շպարի գաղտնիքը․ Ծես, մահ, թե՞ կյանք» խորագրով բանախոսություն։ 

Ազգագրագետ, դիզայներ  Վահե Քոթանյանի փոխանցմամբ՝ շրթներկը և շպարի բոլոր պարագաներն ազդել են մարդու հոգեբանության վրա։ 

Շրթներկ բառը սերում է «pomada» բառից, որը թարգմանաբար նշանակում է խնձոր։

-Խնձոր, որովհետև շրթներկի նախահիմքը՝ քսուքային տարբերակով, կիրառվել է հենց խնձորի տեսքով։ Խնձորի խյուսը օտգագործվել է ոչ միայն որպես շրթներկ, այլ նաև որպես քսուք, որը կիրառվում էր մաշկի, ձեռքերի փափկեցման համար,- մանրամասնեց Վահե Քոթանյանը՝ ավելացնելով, որ շպարի նախատիպը ակտիվ գործածության մեջ է եղել Եգիպտոսում։ Օրինակ՝ Նեֆերտիտի թագուհու շպարի պարագաներում կարելի է նկատել շրթներկի բաղադրությունը։

-Օգտագործում էին բրոմ, որը, սակայն թունավոր նյութ էր, ինչը բացահայտվեց ավելի ուշ, քանի որ հնում գեղեցկանում էին՝ հաշվի չառնելով, որ դա իրենց կյանքից տարիներ է խլում։ Կիրառում էին նաև յոդ, կարմիր ջրիմուռ, միջատ, ձկան թեփուկներ, հինա և յուղեր,- նշեց ազգագրագետը։

Անդրադառնալով շրթներկի տեսակներին՝ Վահե Քոթանյանը խոսեց նաև մավրիտանական շրթներկի մասին․

-Այս շրթներկը վաճառվում է ամբողջ աշխարհում՝ հիմնականում հին շուկաներում։ Պատրաստման համար թրծած կավի մեջ օգտագործում են 3-ամսյա ժամկետով չորացված կակաչի թեփուկներն ու տերևները։ Մի զարմանալի հատկություն ունի  մավրիտանական շրթներկը․ չոր վիճակում այն չի գունավորում։ Միայն օգտագործելիս ջրով ցողում են այն և վրձնի օգնությամբ դնում շուրթերին։ Շրթներկի ամենամեծ հավաքածուն պատկանել է Սոֆի Լորենին, ով 200-300 հատ շրթներկ է ունեցել իր հարդարման սեղանին։ Այժմ այն պահվում է որպես թանգարանային նմուշ,-նշեց Վահե Քոթանյանը։

Խոսելով սուրմայի մասին՝ ազգագրագետը հայտնեց, որ  սուրմա ստացել են հետևյալ կերպ․  ցորենի հասկից պոկում էին իր հատիկը, այրում ծայրը և փորձում էին գիծ քաշել։ 

-Կա սուրմայի 3 տեսակ։ Հնդկական սուրման կոչվում է կաջալ։ Այն արտադրվում է բնական միջոցներով։ Երկրորդ տարբերակը հայկական սուրման է՝ դեղդիրը։ Դրա բաղադրության մեջ մտնում են խուրմայի կորիզ, ոչխարի ճարպ, նուշի յուղ,  խունկ։ Չոր այրումից հետո այս սուրման օգտագործում են որպես դեղամիջոց։ Երրորդ տեսակի սուրման ամենավտանգավորն է, քանի որ այն իր բաղադրության մեջ ունի կապար։ Այս սուրման պարունակում է ծանր մետաղներ, որոնք կարող են վտանգել մարդու առողջությունը,-եզրափակեց Վահե Քոթանյանը։

Նպատակն է` ներկայացնել մեր մշակույթը, իսկ մշակույթի միջոցով՝ նորաձևությունը․Դիզայներ

Սոնա Լևոնյան

ԱՀՏ Լրագրության դասարան

Օրերս Հայաստանի պատմության թանգարանը կազմակերպել էր պանելային քննարկում, որի ժամանակ ներկա մասնագետները բացահայտեցին հայ կնոջ հագուստի պատմությունը։ Քննարկման ընթացքում խոսվեց հայկական տարազի՝ տարիների ընթացքում փոխակերպման, դրա պատճառների, ինչպես նաև նորաձևության առանձնահատկությունների, հայկական մշակույթը նորաձևության միջոցով ներկայացնելու մասին։

Ազգագրագետ Վահե Քոթանյանը,խոսելով այն մասին, թե ինչպե՞ս են պատմական իրադարձությունները, հասարակական փոփոխությունները և քաղաքակրթական ազդեցությունները փոխել կնոջ հագուստը, ասաց, որ 1918 թվականը մեծ փոփոխության առիթ է հանդիսացել։ Բացի այդ, մեղավորը տղամարդիկ էին, քանի որ պատմականորեն նորաձևության մեջ միշտ փոփոխողը եղել է տղամարդը, որովհետև նորաձևությունը փոխվել է տղամարդկանց միջոցով։ Ազգագրագետի փոխանցմամբ՝ տղամարդիկ մեկնում էին արտերկիր սովորելու կամ առևտրական որոշակի ճանապարհորդությունների, և դա նպաստում էր, որ իրենք իրենց հետ բերեին եվրոպական կոստյումը։ 

Հայաստանի Նորաձևության Պալատի հիմնադիր, ծրագրերի ղեկավար, դիզայներ Էլեն Մանուկյանը շեշտեց, որ նորաձևության ամենամեծ առանձնահատկությունն այն չէ, որ միայն ասես, թե սա տարազ է, այլ ուսումնասիրես բոլոր մանրամասները և այդ դետալներն այնպես օգտագործես մեր առօրյա հագուստում, որ գրագետ ձևով ներկայացվի։

-Վերջին տարիներին դրսից բավականին հյուրեր ենք ունենում, և մեր նպատակն է՝  ներկայացնել մեր մշակույթը, իսկ մշակույթի միջոցով՝ նորաձևությունը։ Այսօր աշխարհին հետաքրքիր չէ սովորականը, այսօր բոլորը փնտրում են որևէ հետաքրքիր բան, իսկ մենք մեր մշակույթը, ցավոք, շատ քիչ ենք ներկայացնում նորաձևության միջոցով։ Այսօր նորաձևությունը շատ լավ միջոց է՝ խոսել երկրի մասին, բարձրաձայնել  մշակույթը, ունեցած ժառանգությունը։

Մարտի 8-ը կանանց միջազգային օրն է. ի՞նչ է այն խորհրդանշում

Աննա Սահակյան

ԱՀՏ Լրագրության դասարան

Մարտի 8-ը կանանց միջազգային օրն է։ Այս օրը խորհրդանշում է կանանց իրավունքների պաշտպանությունն ու նրանց հասարակական դերի կարևորումը։

Տոնն առաջացել է 20-րդ դարի սկզբին, երբ կանայք պայքարում էին իրենց իրավունքների համար։ Ժամանակի ընթացքում այն դարձավ գեղեցիկ և ջերմ տոն։ Մարտի 8-ը՝ որպես Կանանց միջազգային օր, նշվում է 1911-ից: ՄԱԿ-ի կողմից այդ օրը հայտարարված է որպես Կանանց իրավունքների պայքարի և միջազգային խաղաղության օր: Տոնի ակունքները հասնում են 1850-ական թվականներ, երբ կանայք քիչ էին վարձատրվում, աշխատում էին երկար և չունեին ընտրելու իրավունք։ 1857թ. Մարտին Նյու Յորքում աշխատավոր կանայք դուրս էին եկել ցույցի՝ պահանջելով տղամարդկանց հավասար աշխատանքային իրավունքներ, աշխատանքային օրվա կրճատում և աշխատանքային պայմանների բարելավում:

1908թ. մարտի 8-ին Նյու Յորքում Կանանց սոցիալ-դեմոկրատական կազմակերպության կոչով կրկին ցույց տեղի ունեցավ, որին 15 հազար կին մասնակցեց ոչ միայն աշխատանքային իրավունքի, այլև ընտրական իրավունքի պահանջով:

1909 թվականին Կանանց օրն առաջին անգամ նշվեց ԱՄՆ-ում։ 1909թ. ԱՄՆ-ի սոցիալիստական կուսակցությունը փետրվարի վերջին կիրակի օրը հայտարարեց կանանց ազգային տոն: 1910 թվականին Կոպենհագենում Սոցիալիստ կանանց միջազգային կոնֆերանսի ժամանակ գերմանական Սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցության ակտիվիստ Կլարա Ցետկինն առաջարկեց կանանց օրը նշել միջազգային մասշտաբով։ Այդպիսով օրը սկսեցին նշել նաև Ավստրիայում, Դանիայում, Գերմանիայում, Շվեյցարիայում՝ կազմակերպելով հանրահավաքներ։ 1917 թվականին Խորհրդային Ռուսաստանում կանայք ստացան քվեարկելու իրավունք։ 1920 թվականին ԱՄՆ-ում սպիտակամորթ կանայք ստացան քվեարկելու իրավունք։ Ավելի ուշ որոշվեց Կանանց միջազգային օր սահմանել մարտի 8-ը, իսկ ՄԱԿ-ը այն առաջին անգամ նշեց 1975 թվականին։ Կանանց միջազգային օրվա գույներն են մանուշակագույնը, կանաչն ու սպիտակը։ Մանուշակագույնը խորհրդանշում է արդարություն և արժանապատվություն։ Կանաչը խորհրդանշում է հույս։ Սպիտակը խորհրդանշում է մաքրություն։

Հայաստանում նշվում է նաև Ապրիլի 7-ը՝ որպես մայրության և գեղեցկության օր։ Ըստ Հայ առաքելական եկեղեցու տոնացույցի՝ ապրիլի 7-ը Սուրբ Աստվածածնի Ավետման օրն է։ 1995 թ.–ից ապրիլի 7-ը ներառվել է Հայաստանի ազգային տոնացույցում։

Տարիներ առաջ այս օրերը նշում էին համեստ ձևով․ հիմանականում ծաղիկներ էին նվիրում և ընտանիքով միասին անցկացնում օրը։ Իսկ հիմա մարդիկ հաճախ նվերներ են գնում, կազմակերպում տոնական հավաքներ և իրենց սերն ու հարգանքն են արտահայտում կանաց։

Եթե Մարտի 8-ին կամ Ապրիլի 7-ին ինձ նվեր տային՝ կցանկանայի, որ այն լիներ գրքի կամ ծաղկի տեսքով։

Տոնական օրերին անպայման մայրիկին և տատիկիս գեղեցիկ ծաղիկներ եմ նվիրեմ ու ասում, թե որքան եմ սիրում և գնահատում նրանց։

4 ժամում 59 ստեղծագործություն․ Նիկոլայ Մադոյանը՝ Գինեսի ռեկորդ սահմանելու մասին

Սոնա Լևոնյան

ԱՀՏ Լրագրության դասարան

Հայ ջութակահար, Գինեսի ռեկորդակիր Նիկոլայ Մադոյանը Երևանի Պետական կոնսերվատորիայի պատվավոր պրոֆեսոր է և ունի Հայաստանի վաստակավոր արտիստի կոչում։ 2003թ․-ին Մադոյանը ստացել է ՀՀ նախագահի մրցանակ՝ 17-20-րդ դարերի ականավոր կոմպոզիտորների ստեղծած ջութակի տասնհինգ մանրանվագների լավագույն կատարման համար։ Նվագում է 18-րդ դարասկզբին Յոզեֆ Գվարներիիկերտած ջութակով։ 2017թ․-ին դարձել է Գինեսի ռեկորդակիր՝ 33 ժամ, 2 րոպե, 41 վրկ անընդմեջ անգիր նվագելով շուրջ 59 երաժշտական ստեղծագործություն։

Անցած ճանապարհի, գրանցած հաջողության մասին արտիստը խոսեց Արաբկիրի Հայորդյաց տան Լրագրության դասարանի սաների հետ հանդիպման ժամանակ։

Ջութակահարը հայտնեց, որ տիրապետում է նաև դաշնամուրի և կիթառի, բայց ձգտումը եղել է ջութակ նվագելը։ Առանձնահատուկ հավանել է գործիքի գույնը և ելևէջները։ 

Կյանքի ամենամեծ ձեռքբերումը Նիկոլայ Մադոյանը համարում է 30-ից ավելի ձայնասկավառակներ ձայնագրելը, որոնք համաշխարհային ասպարեզում ճանաչում ունեն։ Գրանցված է նաև Գինեսի գրքում։ 

-Նվագել եմ մոտ 59 տարբեր մանրանվագներ։ Ինձ համար դա մեծ հետաքրքրություն էր ներկայացնում, որովհետև ես ուզում էի հասկանալ մարդու հիշողության սահմանները։ Մրցույթի ժամանակ նոր համակարգ էի ստեղծել և միջոցներ էի փնտրում, թե արդյո՞ք հնարավոր է երկարատև նվագել, որպեսզի մկանների լարվածությունը չազդի նվագի վրա։ Եվ ես պատրաստեցի այնպիսի մի համակարգ, որը հնարավորություն է տալիս մանրակրկիտ շարժումներով փոխանցել մկանային խմբերի լարվածությունը մյուս մկանային խմբերի վրա։ Դա է եղել իմ հիմնական նպատակն ու պատճառը, որպեսզի ես մասնակցեմ այդ մրցույթին։ Բոլոր ստեղծագործություններս նվագել եմ անգիր։ Ամեն ժամը մեկ ունեի 5 րոպե ընդմիջման հնարավորություն։ Ժյուրին 3-4 ժամը մեկ փոխվում էր, իր մոտ գրառումներ անում, հսկում, որ ամեն ինչ կատարվի օրենքի սահմաններում։ Հետո այդ ամենն ուղարկվեց Անգլիա՝ կենտրոնական գրասենյակ։ Եվ ուրախությամբ պետք է նշեմ, որ այդ ռեկորդը գրանցվեց Հայաստանում։ Մրցույթը տեղի է ունեցել Կամերային երաժշտության տանը,-ասաց Նիկոլայ Մադոյանը։

Մեր հարցին, թե ինչպե՞ս են անցել նրա համար այդ 33 ժամերը՝ անընդմեջ նվագելով, ի՞նչ զգացողություններ է ունեցել և ի՞նչ է զգացել մրցույթի ժամանակ, ջութակահարը  պատասխանեց, որ ինքն անընդհատ հեղուկ է օգտագործել, քանի որ ռիսկ կար, որ սնվելու դեպքում ուղեղի աշխատանքն անկախ իրենից կարող է խափանվել։

 4 ժամվա ընթացքում նվագել է 59 ստեղծագործություն, ապա կրկնել այդ ամենը՝ ավելացնելով նոր տարրեր։ 

-Ես հասկացա, որ մարդկային հնարավորությունները անսահմանափակ են, և դու կարող ես նվաճել յուրաքանչյուր բարձունք,- նշեց Նիկոլայ Մադոյանը։

Եկավ վերջինը, գնաց առաջինը

 

Աննա Սահակյան

ԱՀՏ Լրագրության դասարան

Նկարիչների միությունում` Մարտիրոս Սարյանի ցուցասրահում, տեղի ունեցավ հետաքրքիր նկարչական մենամարտ։ Մրցում էին երկու տաղանդավոր նկարիչներ՝ Վարդան Տեպիկյանը և Աշոտ Թադևոսյանը։ Նրանք պետք է հանդիսատեսի աչքի առջև նկարեին միմյանց։ Դահլիճում տիրում էր լարված և, միաժամանակ, ոգևորիչ մթնոլորտ։ Հանդիսատեսն անհամբեր սպասում էր, թե ինչպիսի՞ նկարներ են ստացվելու։ 

Հատկապես լարված էր Աշոտ Թադևոսյանը. նրա հայացքից և ձեռքերի շարժումից զգացվում էր չափազանց կենտրոնացվածությունն ու պատասխանատվությունը։ Լարված էր նաև հանդիսատեսը. ներկաները լուռ հետևում էին յուրաքանչյուր վրձնահարվածի։ 

Սկզբում շատեր չէին հասկանում Աշոտ Թադևոսյանի նկարի իմաստը, քանի որ դեռ պատկերն ամբողջական չէր երևում։ Սակայն, որոշ ժամանակ անց, պատկերն արդեն ամբողջությամբ երևում էր։

 Նա օգտագործում էր վառ գույներ, հատակապես կապույտը։ 

Վարդան Տեպիկյանը, ով եկավ մենամարտից վայրկյաններ առաջ` ավարտեց առաջինը։ Նրա աշխատանքը նույնպես շատ գեղեցիկ էր։ Գույներն այնքան էլ վառ չէին, ինչքան Աշոտ Թադևսյանի նկարում, բայց, ներկաների խոսքով`  ինքնատիպ էր։ 

Գիրք, որը կցանկանայի նվեր ստանալ

Աննա Սահակյան

ԱՀՏ Լրագրության դասարան

Ես սիրում եմ գրքեր կարդալ, որովհետև դրանք հետաքրքիր են և օգնում են զարգացնել մտածողությունը։ Կա մի գիրք, որը շատ կցանկանայի ձեռք բերել կամ, գուցե նվիրեին, և այն Լյուսի Մոդ Մոնտգոմերի «Աննա կանաչ կտուրներից>> մանկական վեպն է։ Գիրքը 11-ամյա որբ աղջկա` Աննա Շիրլիի արկածների մասին է։ Նրան սխալմամբ ուղարկում են Մեյթու և Մարիլա Քատբերտների մոտ, որոնք միջին տարիքի քույր և եղբայր էին և ցանկանում էին տղա որդեգրել, ով կօգներ նրանց։ Վեպը պատմում է Աննայի և Մեթյուի անցած ուղու մասին, թե ինչպես է Աննա սովորում դպրոցում և ինչպիսի արկածներ է ունենում քաղաքում։ Վեպում ներկայացվում են Աննայի արկածները կանաչ կտուրներում։

«Աննան Կանաչ կտուրներից» վեպը, 1908 թվականի առաջին հրատարակությունից ի վեր, դարձել է համաշխարհային բեսթսելեր։ Վեպը վաճառվել է ավելի քան 50 միլիոն օրինակով և թարգմանվել 36 լեզուներով։ Կանադուհի Լուսի Մոդ Մոնտգոմերիի այս ստեղծագործությունը բազմիցս էկրանավորվել է, այդ թվում` PBS, The Disney Channel և Netflix ընկերությունների կողմից՝ վաստակելով թե՛ երեխաների, թե՛ մեծահասակների սերն ամբողջ աշխարհով։ Վեպը գրվել է բոլոր տարիքի ընթերցողների համար, սակայն առավել մեծ ճանաչման արժանացել մանկական գրականության ոլորտում։ Հետաքրքիր կլիներ մանրամասն ընթերցել։

Ես չունեմ սիրելի գրող, որովհետև իմ կարծիքով բոլորն էլ հավասար են, ամեն մեկը իր տեղն ու նշանակությունն ունի։

Ամենաշատը սիրում եմ կարդալ դետեկտիվ գրականություն, սակայն ազատ ժամանակ կարդում եմ տարբեր ժանրերի գրքեր։

Այս պահին ընթերցում եմ Ագաթա Քրիստիի «Չարիքն արևի տակ» գիրքը։ Այն շատ հետաքրքիր է։ Պատմության մեջ գնդապետ Ուեսթոնի կինը մահանում է, և փորձում են պարզել, թե ո՞վ է նրան սպանել։ Նրա կինը շատ գեղեցիկ էր և մասնագիտությամբ դերասանուհի։ Նա այնքան գեղեցիկ էր, որ տղամարդիկ հետաքրքվում էին նրանով...։

Սոցիալական ցանցերը կարող են լինել և՛ հնարավորություն, և՛ վտանգ

 

Սոնա Լևոնյան

ԱՀՏ Լրագրության դասարան

21-րդ դարը դժվար է պատկերացնել առանց սոցիալական ցանցերի։ Դրանք մեր առօրյայի մի մասն են դարձել հատկապես երեխաների և դեռահասների շրջանում։ Սոցիալական ցանցերը  ունեն թե՛ դրական, թե՛ բացասական ազդեցություն և կարևոր է  ճիշտ ընտրություն կատարելը։

Սոցիալական ցանցերը մեզ հնարավորություն են տալիս շփվել աշխարհի տարբեր անկյուններում ապրող մարդկանց հետ, լինել տեղեկացված և իրազեկ։ Դրանք նաև կարող են օգտակար լինել ուսման դեպքում։ Այսօր հնարավոր է մի քանի վայրկյանում գտնել տեղեկատվություն, դիտել ուսուցողական տեսանյութեր կամ մասնակցել առցանց դասընթացների։ 21-րդ դարը մեզ տվել է զարգանալու և ինքնակրթվելու լայն հնարավորություն, սակայն հարկավոր է խուսափել այս ամենի բացասական կողմերից։ 

Սոցիալական ցանցերում երեխաները հաճախ բախվում են կեղծ տեղեկատվությունների, անառողջ համեմատությունների և երբեմն կիբերհանցագործության զոհ են դառնում։ Իդեալական նկարներն ու հրապարակումները կարող են դրդել դեռահասներին՝ փորձել նմանվել որևէ հայտնի մարդու։ Սոցիալական ցանցերը հաճախ կարող են դառնալ դեռահասի համար մոտիվացիայի աղբյուր։ Սա ևս մեկ ապացույց է նրա, որ ամեն բան կախված է մարդուց, նրա աշխարհընկալումից։ Բացի այդ, երկար ժամանակ հեռախոսին նայելը կարող է վնասել առողջությանը՝ առաջացնել կախվածություն, քնի պակաս և ուշադրության ու ինքնատիրապետման խնդիրներ։ Որոշ դեպքերում սոցիալական ցանցերը դառնում են նաև կիբերբուլինգի տարածք, որտեղ երեխաները կարող են ճնշման ենթարկվել։

Կարծում եմ՝ խնդիրը ոչ թե սոցիալական ցանցերն են, այլ դրանց  ոչ խելամիտ օգտագործումը։

Սոցիալական ցանցերը կարող են լինել և՛ հնարավորություն, և՛ վտանգ։ Մենք ինքներս ենք ընտրում մեր տարբերակը։

Տարբեր հետաքրքրություններ ունեցող մարդկանց համար համացանցը խելամիտ օգտագործելու հնարավորություններ են ստեղծված։ Այսօր կան շախմատային ծրագրեր, ինչպիսիք են, օրինակ՝ Worldchess.com-ը, Chess.com-ը, որոնք կփոխարինեն ժամանակի անիմաստ վատնումը՝ օգտակարով։

Առաջին ծրագրում գրացվելով՝ հնարավոր է բարձրացնել վարկանիշը, ստանալ միջազգային կոչումներ կամ պարզապես ինքնակրթվել, փորձել սեփական ուժերը։ Դպրոցական երեխաների համար նույնպես կան նման հարթակներ, որտեղ հնարավոր է զարգանալ և ամրապնդել գիտելիքները։ Օրինակ՝ «Իմ դպրոց»  հարթակն աշակերտներին հնարավորություն է տալիս կրկնել հանրակրթական առարկաների նյութը, պատասխանել դրանց վերաբերող հարցերին, հավաքել միավորներ։ Այս ամենի շնորհիվ նրանք ոչ միայն բարելավում են իրենց գիտելիքները, այլև փորձում են սովորել ավելի շատ, առողջ մրցակցում են իրենց դասընկերների հետ և ձգտում հայտնվել թոփ եռյակում։

Շտապօգնության կանչերը նվազել են․ո՞րն է պատճառը

 

Սոնա Լևոնյան

ԱՀՏ Լրագրության դասարան

2026 թվականը սկսվել է կանչերի նվազումով։ Պատճառը՝ առողջապահական համընդհանուր ապահովագրությունն է։ Շտապօգնության ՓԲԸ-ի տնօրենի՝ Ռուբեն Գրիգորյանի փոխանցմամբ՝ կանչերը նվազել են 35%- ով։

-Վստահ եմ, որ մեծ դեր է ունեցել նաև այն փաստը, որ համընդհանուր ապահովագրության դեպքում հիմա սահմանափակում է դրված, այսինքն՝ պետության կողմից երաշխավորված անվճար հիմունքներով սպասարկվելու է մինչև 8 կանչ, իսկ 8-ից ավելի կանչ գրանցող բուժառուների համար կանչը կդառնա վճարովի։ Իհարկե, կան որոշ բացառություններ՝ ցրտահարություն, դանակահարություն, կայծակնահարություն և այլ դեպքեր։ Մենք այդ 9-րդ և ավել կանչը սահմանել ենք 10․000 դրամ,-լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ ասաց Ռուբեն Գրիգորյանը։

Խոսելով տարվա ընթացքում գրանցված կանչերի մասին՝ Ռուբեն Գրիգորյանը նշեց․

-2025 թվականին գրանցվել է շուրջ 307․000 կանչ, որը 3%-ով ավելի է 2024-ի համեմատ։ Ավելացումը հիմնականում պայմանավորված է մայրաքաղաքում բնակչության թվի շատանալով։ Շտապօգնության ՓԲԸ-ի տնօրենը մանրամասնեց, որ հիմնականում կանչերը լինում են սիրտ-անոթային, դրանց մեջ են մտնում նաև ճնշման հետ կապված կանչերը, սուր շնչառական վարակների կանչերը և այդպես շարունակ։ Դեկտեմբերի 31-ից մինչև հունվարի 8-ը ներառյալ կոտրվածքների 22 կանչ է արձանագրվել, հոսպիտալացմամբ ավարտվել, որը նախորդ տարիների համեմատ ցածր ցուցանիշ է։ Թունավորումների 5 դեպք է գրանցվել։

Անդրադառնալով հետագա ծրագրերին՝ Ռուբեն Գրիգորյանը ասաց, որ 2026թվականին նախատեսվում է մինչև 10 նոր մեքենայի ձեռքբերում, արտահագուստի վերանայում, ինչպես նաև, վերագործարկել ռադիոկապը և բարձրացնել աշխատավարձը։

Այն, ինչ անտեսանելի է՝ չի նշանակում, որ գոյություն չունի

 

Սոնա Լևոնյան

ԱՀՏ Լրագրության դասարան

ԱՀՏ-ի լրագրության դասարանը հունվարի 13-ին հյուրընկալել էր այս տարվա իր անդրանիկ հյուրին՝ աճպարար Վարդան Ամիրյանին։ Նա՝ լինելով հայ աճպարարների միության նախագահ, հայ աճպարարական արվեստը ներկայացրել է նաև հայրենիքից դուրս՝ աշխարհի տարբեր երկրներում։

Բացի հիմնական մասնագիտությունից տիրապետում է երաժշտական գործիքների, զբաղվել է վոկալով։ Ուսումնասիրում է հոգեբանությունը, տիրապետում է հիպնոսին, հանդես է գալիս բեմական հիպնոսով։

Հանդիպման ժամանակ աճպարարը պատմեց, որ նախքան բուն մասնագիտությունն ընտրելը հասցրել է  սովորել հագուստի մոդելավորում բաժնում։ 

Խոսելով  իր առաջին հնարքի մասին, որն է՝ անհետացող և հայտնվող գնդակների հնարքը, Վարդան Ամիրյանն ասաց, որ սա,  իր կարծիքով ամենից շատ կգրավեր իրեն, եթե երեխա լիներ։

Մեր հարցին, թե ի՞նչ խորհուրդ կտա այն երեխաներին, ովքեր ուզում են զբաղվել աճպարարությամբ, Վարդան Ամիրյանը պատասխանեց․ «Աճպարարությամբ զբաղվելու ամենակարևոր կանոններն են համբերությունն ու սերը՝ մասնագիտության հանդեպ»։ 

Մեր զրուցակիցն ընդգծեց՝  աճպարարությամբ զբաղվում է գրեթե 50 տարի, երբևէ չի զղջացել այդ մասնագիտությունն ընտրելու համար։ 

Սկսել է զբաղվել աճպարարությամբ 15 տարեկանից, որը այս ժանրի համար, մասնագետի կարծիքով, շատ ուշ է, որովհետև մոտ 9 տարեկանից է սկսվում երեխայի մոտ առողջ աշխատել երևակայությունն ու տրամաբանությունը։

Այն հարցին, թե ո՞րն է եղել նրա կողմից իրագործած ամենաբարդ հնարքը, Վարդան Ամիրյանն ասաց, որ աճպարարարության մեջ գրեթե բոլոր հնարքները բարդ են, ինչպես, օրինակ, երաժշտության մեջ։ Նրա կարծիքով՝ այդ ամենին նախ պետք է տիրապետել, ամեն բան միանգամից չի ստացվում։ Հնարք է եղել, որն իրագործելու համար մոտ 2 տարի է պահանջվել։

Աճպարար ծնվում են, թե՞ դառնում փիլիսոփայական հարցին, Վարդան Ամիրյանը պատասխանեց, թե ցանկացած արվեստի, մշակույթի մեջ գոյություն ունի բնականը և՝ արհեստականը։ Աճպարարի խոսքով՝ կան քանդակագործներ, ովքեր, անկախ ամեն ինչից, տեղեկությունը տիեզերքից ստանում են և ստեղծագործում։ Եվ կան քանդակագործներ, ովքեր կրթված են։ Հետևաբար՝ Վարդան Ամիրյանը նրանց բաժանում է երկու խմբի՝ արհեստական և բնական մասնագետներ, ու շեշտում, որ բնությունն ամեն դեպքում շատ մեծ դեր է խաղում։

Իսկ այն հարցին, թե արդյո՞ք հեշտ է զարմացնել 21-րդ դարի մարդուն, աճպարարը ասաց, որ մտածել է այդ հարցի շուրջ և հանգել այսպիսի մի եզրահանգման։ Նրա կարծիքով՝ այն, ինչ ստեղծվում էհամացանցի կամ հեռախոսի օգնությամբ, դրանով զարմացնել չես կարող։

Հանդիպման վերջում աճպարար Վարդան Ամիրյանը ցուցադրեց մի շարք զարմանահրաշ հնարքներ։ Նա հիպնոսի ենթարկեց սաներին, առանց ակնոցին դիպչելու շրջեց այն, անտեսանելի կերպով փոխեց անհավասար և հավասար պարանների տեղերը։ Ինչպես նշեց Վարդան Ամիրյանը՝ այն, ինչ անտեսանելի է, չի նշանակում, որ գոյություն չունի։

Կոշիկները, որոնք կարողանում էին քայլել

Արամ Արևշատյան

ԱՀՏ Լրագրության դասարան

Լինում են երկու տղա՝ մեկը խելոք մյուսը անխելք։Այս խելոք տղայի ընտանիքն աղքատ է լինում, բայց նա սովորում էր գերազանց։ Ունենում է մեկ զույգ կոշիկ, որոնք արդեն մաշվել էին։ Իսկ անխելք տղայի ընտանիքը լինում է հարուստ, նա ուներ բազմաթիվ կոշիկներ, շատ խաղալիքներ, բայց մեծանում էր հղփացած։ Մի օր քայլելիս տղաներն հանդիպում են իրար և հարուստ տղան ասում է.

 - Այս ի՞նչ մաշված կոշիկներ են, չե՞ս կարող նորը գնել, այս կոշիկներով նույնիսկ տան մեջ հնարավոր չէ քայլել։

Աղքատ տղան ոչինչ չի պատասխանում։

 Անցնում են տարիներ։ Աղքատ ընտանիքում մեծացած տղան իր խելքով հասնում է նպատակներին, ունենում սեփական տներ, ավտոմեքենաներ, իսկ հարուստ ընտանիքում մեծացած տղան աղքատանում է, սկսում է ապրել շատ վատ վիճակում։ Մի օր նրանք նորից հանդիպում են  և արդեն հարստացած տղան ճանաչելով աղքատ տղային ասում է․

 - Ինչո՞ւ ես ոտաբոբիկ, արի ես քեզ կտամ կոշիկներ։ Նա տալիս է իր հին և մաշված կոշիկները, որոնք տարիներ առաջ կրել էր և ասում է.

 - Ցանկացած կոշիկով էլ հնարավոր է քայլել։ 

Եվ այս օրվանից ոչ մեկ չի ծաղրել մյուսի հագուկապին։

Երազում եմ, որ Հայաստանը դառնա Մեծ Հայքի նման․ Էդուարդ Մակարյան

Տասնամյա Էդուարդ Մակարյանը «Դյուցազնագրքում»  է գրանցվել հինգ ռեկորդով, ստեղծել է  «Հայաստանի շուրջ» խաղը։ ԱՀՏ Լրագրության դասարանի սաները զրուցել են  Էդուարդի՝ աշխարհագրության հանդեպ սիրո, ստեղծած խաղի, ռեկորդների, և իհարկե, երազանքներ մասին, իսկ այս ամենը հավաքել, կարգի է բերել Սոնա Լևոնյանը։

-Մինչ օրս շատ դրոշներ ես ուսումնասիրել․ հայկական դրոշի վրա ի՞նչ փոփոխություններ կանեիր։

-Հայկական դրոշին կավելացնեի Մեծ Հայքի քարտեզը, որ չմոռացվի Մեծ Հայքը, իսկ գույերը կթողների նույնը՝ կարմիր, կապույտ, ծիրանագույն, որոնցից յուրաքանչյուրն ունի իր նշանակությունը։

-Եթե լինեիր աշխարհագրության ուսուցիչ՝  ի՞նչ կանեիր, որ աշակերտներիդ դրոշները հեշտությամբ սովորեին։

-Նախ և առաջ ես կսկսեի հեշտ դրոշներից, ապա կսովորեցնեի նաև բարդ դրոշները՝ մինչև 200դրոշ։

-Պատկերացրու՝ քարտեզը քեզ հետ խոսում է, ի՞նչ հարցեր կտայիր նրան։

-Կհարցնեի, թե ինչո՞ւ է նրա ձևը հենց այդպիսին, որովհետև ես նկատել եմ, որ այն ունի կատվի ձև։

-Որևէ երկիր դուրս կհանեի՞ր աշխարհագրական քարտեզից։

-Իհարկե, Թուրքիան և Ադրբեջանը։

-Ի՞նչ ես ուզում դառնալ։

-Ես ուզում եմ ապագայում դառնալ մանկաբույժ։

-Իսկ ինչու՞ հենց մանկաբույժ։

-Երբ փոքր էի, պարբերաբար տանում էին մի բժշկուհու մոտ, ում շատ էի սիրում։ Այդպես էլ որոշեցի դառնալ մանկաբույժ և բուժել երեխաներին։

-Ո՞վ քեզ ոգեշնչեց, որ սկսեցիր երաժշտությամբ զբաղվել։

-Հայրիկս ինձ տանում էր համերգների, որպեսզի հասկանամ, թե ո՞ր գործիքն է ինձ առավել գրավում և այդպես ես ընտրեցի սաքսոֆոնը։

-Հաճա՞խ ես ներկա լինում դասական համերգների։

-Այո, հաճախ։

-Կարո՞ղ ես պատմել քո զգացողությունների մասին, երբ առաջին անգամ բարձրացար բեմ։

-Երբ առաջին անգամ բարձրացա բեմ՝ ինձ շատ հանգիստ էի զգում և թեթև էի նվագում։ Մի փոքր վախ կար, քանի որ ամեն դեպքում, բայց, երբ սովորեցի համերգներին, դա էլ վերացավ։

-Ի՞նչ խորհուրդ կտաս այն երեխաներին, ովքեր առաջին անգամ պետք է զբաղվեն երաժշտությամբ։

-Նախ պետք է սովորեն նոտաները, ապա գիտելիքները խորացնեն՝ ըստ իրենց ընտրած գործիքի։

-Գիտենք, որ սիրում ես նաև պատմությունը։ Ո՞ր թագավորության օրոք կուզեիր ապրել, և որը՝ ղեկավարել։

-Շատ եմ սիրում Վանի թագավորությունը, Արտաշեսյանների, Արշակունիների, Բագրատունիների, Ռուբինյանների թագավորությունները։ Կցանկանայի ղելավարել Վանի թագավորությունը։

-Ինչպե՞ս կղեկավարեիր այն։

-Կհավաքագրեի մի քանի զինվորների, կնշանակեի նրանց երկրի պաշտպան և հրաման կտայի հարձակվել թշնամի զորքերի վրա։

-Դու իրականացրել ես շատ երազանքներ և հասել բազում նպատակների։ Կա՞ն  երազանքներ, որոնք դեռ քո մտքերում են միայն։

-Երազում եմ դառնալ մանկաբույժ, և որ Հայաստանը դառնա Մեծ Հայքի նման։

-Վերջերս ի՞նչ համերգների ես մասնակցել, և ո՞ր նվագախմբի հետ ես հանդես եկել։

-Հանդես եմ եկել Կամերային նվագախմբի հետ։ Հրաշալի կատարում եմ ունեցել, բոլորը հպարտանում էին ինձանով։

-Գիտենք, որ ներառվել ես Դյուցազնագրքում։ Կպատմե՞ս մի փոքր դրա մասին։

- Իմ սահմանած առաջին ռեկորդը եղել է 2ր․16 վրկ․- ում 200 դրոշներ ասելը, ապա գերազանցելով ինքս ինձ՝ սահմանեցի իմ 2-րդ ռեկորդը՝ 200 դրոշն ասացի 2 րոպեում։ Իմ 3-րդ, 4-րդ և 5-րդ ռեկորդների ժամանակ Ասիան, Աֆրիկան և Եվրոպան փակ աչքերով արագությամբ ասում էի։

Հարցազրույցը վարել են՝ Լրագրության դասարանի սաներ

Սոնա Լևոնյանը

Աննա Սահակյանը

Շողեր Շահնազարյանը

Իմ հերոսը․ ո՞վ է պատմության մեջ 69 երեխա ունեցող կինը

Սոնա Լևոնյան

ԱՀՏ Լրագրության դասարան

Իմ սրտում շատերն ունեն իրենց ուրույն տեղը՝ որպես հերոս։ Հերոս կարող են կոչվել նրանք, ովքեր պատրաստ են անձնազոհ կերպով մարտնչել մեկ ուրիշի համար։ Հերոս եմ համարում բոլոր մայրերին․ նրանք իրենց առողջությունն ու կյանքն են վտանգի տակ դնում՝ հանուն մանկան աշխարհ գալու, ապահով մանկության։

Պատմության մեջ ամենաշատ երեխաներ լույս աշխարհ բերած կինը համարվում է Ֆեոդոր Վասիլևի առաջին կինը՝ ռուսական Շույա քաղաքից։ Ըստ «Գինեսի ռեկորդների գրքի» ու պատմական գրառումների՝ նա ունեցել է 69 երեխա։ Ընդ որում` կինը ծննդաբերել է 27 անգամ` 16 երկվորյակ (համաշխարհային ռեկորդ), 7 եռյակ, 4 քառյակ: Ողջ են մնացել 67-ը:

Հերոս, որովհետև՝ այս կինն ունեցել է հսկայական մարդկային ուժ, կամք, դիմացկունություն, մեծացրել է 69 երեխաներին գյուղական ծանր պայմաններում, չի խուսափել դժվարություններից։ Նրա անունը չի պահպանվել ոչ մի պատմական աղբյուրում, բայց անունը չէ, որ պիտի դարձներ հերոս։ 18-րդ դարը զուրկ էր պրոֆեսիոնալ բժիշկներից, գերժամանակակից ծննդատներից, ցավազրկումից, անվտանգ պայմաններից։ Բայց կային իր կամքը, մայրական սերը զավակների նկատմամբ, կնոջը ոչ բնորոշ ֆիզիկական անսահման ուժը։ Նա ապացուցեց, որ հերոսները միշտ չէ, որ կրում են սաղավարտ կամ զենք։ Երբեմն նրանք պարզապես մայրեր են։ Որտեղի՞ց նրանք այդքան ուժ, հաճախ ինքնս ինձ եմ հարցնում ու մտածում՝ եթե հանդիպեի, ապա ի՞նչ հարցեր կտայի այս կնոջը։ Երևի թե զրույցը կսկսեի այս հարցերով․

1․ 18-րդ դարում շատ երեխաներ ունենալը, այն էլ գյուղական ընտանիքում, մեծ ռիսկ էր։ Ինչպե՞ս այդքան համարձակություն գտաք։

2․ Ի՞նչ աջակցություն եք ստացել Ձեր հարազատներից։

3․ Ի՞նչ դիրքորոշում է ունեցել Ձեր ամուսինը։

4․ Ո՞վ է եղել Ձեր հիմնական մոտիվացիայի աղբյուրը։ Ո՞վ է ոգևորել Ձեզ։