Իմ ընկեր Գանգուրիկը

Աննա Սահակյան

ԱՀՏ Լրագրության դասարան

Եթե ես հնարավորություն ունենայի ունենալ ռոբոտ ընկեր՝ նա կլիներ աշխարհի ամենատարբերվող ռոբոտը։ Ես նրան կանվանեի Գանգուրիկ։

Գանգուրիկն այնքան փոքր կլիներ, որ հանգիստ կտեղավորվեր իմ բաճկոնի գրպանում։ Նա կունենար մարմնի համեմատ մի քիչ մեծ գլուխ և շատ բարի ու մեծ աչքեր։ Ամենահետաքրքիրը մազերը կլինեին, նա կունենար փարթամ, հաստ ու գանգուր մազեր։

Դպրոցում Գանգուրիկը կլիներ իմ անբաժան օգնականը․ թեմատիկ գրավորների ժամանակ նա գրպանիցս կնայեր թեստին ու իր մեծ աչքերով կօգներ ինձ, որպեսզի չսխալվեմ։ Գանգուրիկը նաև  կօգներ տնային աշխատանքները կատարելու հարցում։ Նա նաև կլիներ իմ խաղընկերը․ միասին կստեղծեինք հետաքրքիր և զարգացնող խաղերը։

Ի՞նչ է ալպինիզմը, որտե՞ղ և ե՞րբ է ծնունդ առել

 

Սոնա Լևոնյան

ԱՀՏ Լրագրության դասարան

«Խելացի մարդը լեռ չի բարձրանա, խելացին այն կշրջանցի»․ այս ասացվածքը միանշանակ լեռնագնացների մասին չէ։ Լեռների հանդեպ ձգողությունը յուրահատուկ կախվածություն է մարդկանց համար։ Լեռնագնացներն այդտեսակ կախվածությունն անվանում են «սեր դեպի լեռները»։ Այն առաջանում է նրանց մոտ, ովքեր գոնե մեկ անգամ եղել են որևէ լեռան գագաթին։

Լեռնագնացությունը սպորտի և ակտիվ հանգստի յուրահատուկ ձև է, որի հիմնական խնդիրը լեռնագագաթներ բարձրանալն ու սուր զգացողություններ վերապրելն է։ Այն ծնունդ է առել Եվրոպայում՝ 1786թ, շվեյցարացի գիտնական Գ․ Սոսյուրի նախաձեռնությամբ։ Ձևավորման սկիզբը նշանավորվում է հենց այդ թվականից, քանի որ այդ ժամանակ հաղթահարվեց Ալպերի ամենաբարձր գագաթը՝ Մոնբլան լեռը։

Հայաստանի պատմության մեջ գրանցված լեռան առաջին վերելքը եղել է 1829թ․ հոկտեմբերի 9-ին, երբ առաջին անգամ Արարատի գագաթ բարձրացավ Դորպատի համալսարանի պրոֆեսոր Իոհանն Ֆրիդրիխ Պարրոտը։ Նրան ուղեկցում էին Խաչատուր Աբովյանը, երկու գյուղացիներ՝ Հովհաննես Այվազյանը, Մուրադ Պողոսյանը և երկու ռուս զինվորներ՝ Ալեկսեյ Զդոռովենկոն ու Մատվեյ Չալպանովը։

1829թ․ մարտի 30-ին բնախույզ-աշխարհագրագետ Պարրոտն իր արշավախմբով գալիս է Հայաստան՝ նպատակ ունենալով ուսումնասիրել Արարատ լեռը։ Սեպտեմբերի 8-ին նրանք ժամանում են Էջմիածին, որտեղ Պարրոտը ծանոթանում է Աբովյանի հետ։ Աբովյանը միանում է արշավախմբին՝ որպես թարգմանիչ և ուղեկցորդ։ Արշավը սկսվում է Արարատի ստորոտին գտնվող Ակոռի գյուղից։ 2 անհաջող փորձից հետո՝ սեպտեմբերի 27-ին, Պարրոտը, Աբովյանը և 4 ուղեկցորդներ հասնում են Արարատի գագաթ։

Ինձ անձամբ շատ է գրավում լեռնագնացությունը, սիրում եմ նոր բարձունքներ գրավել, իմանալ ավելին և պարզապես լիցքաթափվել մայրաքաղաքային խառնաշփոթից։ Ամառները տատիկիս գյուղում ընկերներիս կամ մայրիկիս ընկերակցությամբ հաճախ եմ բարձրանում անտառ, փորձում սունկ հավաքել կամ, պարզապես, զբոսնում և վայելում բարձրադիր լեռների մաքուր օդն ու  չքնաղ բնությունը։

Վիկտոր Համբարձումյան․աշխարհահռչակ գիտնականը

Սոնա Լևոնյան

ԱՀՏ Լրագրության դասարան

Վիկտոր Համբարձումյանի անվան Բյուրականի աստղադիտարանի մասին շատերն են լսել, ոմանք էլ՝ այցելել։ Սակայն քչերը գիտեն, թե ով է եղել Վիկտոր Համբարձումյանը։ Նա համաշխարհային աստղագիտության խոշորագույն դեմքերից է, որի գիտական գաղափարներն ու կազմակերպչական գործունեությունը մեծ ազդեցություն են ունեցել 20-րդ դարի գիտության զարգացման վրա։

Նա համարվում է տեսական աստղաֆիզիկայի հիմնադիրներից մեկը։ Նրա աշխատանքները փոխեցին պատկերացումները տիեզերքի կառուցվածքի մասին։ Համբարձումյանը առաջիններից էր, ով առաջ քաշեց այն, որ աստղերը կարող են ծնվել խմբերով, ոչ թե միայնակ։ Ապացուցեց, որ որոշ աստղային համակարգեր ժամանակի ընթացքում քայքայվում են։ Աստղերի էվոլյուցիայի վերաբերյալ Համբարձումյանի կատարած հետազոտությունները 1947թ-ին հանգեցրին աստղային համակարգերի նոր տեսակի՝ աստղասփյուռների բացահայտմանը։

Համբարձումյանը երկար տարիներ ղեկավարել է ԽՍՀՄ գիտությունների ակադեմիայի աստղագիտական դպրոցը։

Ամենամեծ կազմակերպչական ձեռքբերումներից է 1946թ․Բյուրականի աստղադիտարանի հիմնադրումը։ Այն դարձավ աշխարհի առաջատար աստղագիտական կենտրոններից մեկը։

Այստեղ իրականացվեց հայտնի Բյուրականի հետազոտական ծրագիրը, որի ընթացքում հայտնաբերվեցին հազարավոր գալակտիկաներ և ակտիվ օբյեկտներ։

Վիկտոր Համբարձումյանի կյանքի քիչ հայտնի, բայց շատ խոսուն դրվագներից է նրա կողմից Արցախի հարցի համար կազմակերպած հացադուլը, որը ցույց է տալիս, որ նա ոչ միայն գիտնական էր, այլ նաև սկզբունքային և հասարակական դիրքորոշում ունեցող անհատականություն։

1988թ․, երբ սկսվեց Ղարաբաղյան շարժումը, Հայաստանում բարձրացավ ազգային և քաղաքական լարվածություն։ Այդ ժամանակ շատ մտավորականներ սկսեցին հրապարակային պայքար իրենց պահանջների համար։ Համբարձումյանը, արդեն լինելով մեծ գիտնական, միացավ այդ շարժմանը՝ խաղաղ և քաղաքացիական պայքարի ձևով։ Նա մասնակցեց հացադուլի ակցիային, որը կազմակերպվել էր ժողովրդի իրավունքները պաշտպանելու և Արցախի հարցը բարձրացնելու համար։ Նրա մասնակցությունը մեծ ազդեցություն ունեցավ, քանի որ նա համարվում էր ոչ միայն գիտնական, այլև ազգային հեղինակություն։

Նրա մասնակցությունը մեծապես բարձրացրեց շարժման միջազգային ուշադրությունը։ Ցույց տվեց, որ պայքարը միայն քաղաքական չէ, այլ նաև մշակութային և մտավորականների աջակցությամբ։

Վիկտոր Համբարձումյանը վախճանվել է 1996թ. օգոստոսի 12-ին Բյուրականում:

2010թ-ին ստեղծվել է Վիկտոր Համբարձումյանի անվան միջազգային գիտական մրցանակ: Այն աստղագիտության/աստղաֆիզիկայի և հարակից այլ գիտությունների կարևորագույն մրցանակներից մեկն է, որը շնորհվում է ֆիզիկամաթեմատիկական գիտություններում նշանակալի ավանդ ունեցած ականավոր գիտնականներին՝ անկախ երկրից և ազգությունից։

Իմ օրը համացանցում

Աննա Սահակյան

ԱՀՏ Լրագրության դասարան

Համացանցն իմ առօրյայի կարևոր մասն է, որն օգնում է ինձ թե՛ ուսման, թե՛ ազատ ժամանակը հետաքրքիր անցկացնելու հարցում։ Ես օրական համացանցում անցկացնում եմ մոտ 3-4 ժամ։ 

Հիմնականում օգտագործում եմ Google որոնողական համակարգը։ Այն ինձ օգնում է գտնել անհրաժեշտ տեղեկություններ՝ դասերիս համար կամ պարզաբանել ինձ անծանոթ ու անհասկանալի բառերը։ Հաճախ օգտվում եմ նաև YouTube հարթակից։ Այնտեղ դիտում եմ ուսուցողական հոլովակներ, որոնք օգնում են ինձ ավելի հեշտ լուծել մաթեմատիկական բարդ խնդիրներն ու վարժությունները։ Սոցիալական ցանցերից ունեմ նաև Instagram-ի էջ, որն ինձ համար ծառայում է որպես հիմնական հարթակ՝ ընկերներիս հետ կապ պահելու և նորություններին հետևելու համար։

Ամենահիշարժան օրերից մեկը

Աննա Սահակյան

ԱՀՏ Լրագրության դասարան

Գարուն էր եկել, և ես ու ընկերս անհամբեր սպասում էինք հենց այդ եղանակին, որպեսզի միասին գնանք արշավի, բարձրանանք լեռները և վայելենք բնության գեղեցկությունը։ 

Վերջապես եկավ այդ օրը։ Մենք արդեն ամեն ինչ պլանավորել էինք և անհամբեր սպասում էինք վաղվան, որպեսզի իրականացնեինք մեր ամենասպասված արշավը։ Առավոտյան արթնացանք ու տեսանք, որ անձրևային եղանակ է։ Սակայն դա մեզ չխանգարեց․ վերցրեցինք մեր անձրևանոցները և ճանապարհ ընկանք։ Թեպետև եղանակը դժվարացնում էր մեր ճանապարհը, ամբողջությամբ այն ցեխոտ էր, բայց մենք չհանձնվեցինք ու շարունակեցինք բարձանալ։ Մի քանի ժամ անց վերջապես հասանք։ Ես ու ընկերս հիացած էինք լեռների գեղեցկությամբ և վայելում էինք այդ հրաշալի պահը։ 

Արդեն երեկո էր և ժամանակն էր վերադառնալ տուն։ Ճանապարհին նկատեցինք մի մարդու, ով լեռն իջնելիս սայթաքել էր և ընկել։ Մենք մոտեցանք և առաջարկեցինք մեր օգնությունը։ 

Այդ օրը դարձավ մեր ամենահիշարժան օրերից մեկը, քանի որ ոչ միայն իրականացրինք մեր երազած արշավը, այլ նաև կարողացանք բարի գործ կատարել՝ օգնելով այն մարդուն, ով դրա կարիքն ուներ։

Սոցիալական հարթակների դերը` մեր կյանքում

Գոհարիկ Խաչատրյան

ԱՀՏ Լրագրության դասարան

Դեռահասների կյանքում ժամանակակից տեխնոլոգիաները մեծ դեր են խաղում։ Հատկապես վերջին տարիներին տարբեր ծրագրերի և սոցիալական ցանցերի օգտագործումը դարձել է առօրյայի անբաժանելի մաս։

Դեռահասները հիմնականում օգտագործում են սոցիալական ցանցեր, ինչպիսիք են Instagram-ը, TikTok-ը և Snapchat-ը Telegramm-ը YouTube-ը ։

Շատերը ժամանակ են անցկացնում YouTube-ում՝ դիտելով տարբեր տեսանյութեր՝ ժամանցային բովանդակությունից մինչև ուսուցողական նյութեր։

Հատկապես TikTok-ը մեծ ազդեցություն ունի դեռահասների վրա, քանի որ այնտեղ կարճ և արագ փոփոխվող տեսանյութերը հեշտությամբ գրավում են ուշադրությունը։ Դեռահասները հաճախ ժամերով դիտում են նման բովանդակություն՝ կորցնելով ժամանակի զգացողությունը։

 Instagram-ում նրանք հիմնականում հետևում են գեղեցկության, նորաձևության և կյանքի ոճի թեմաներին, իսկ YouTube-ում՝ խաղերի, բլոգների և տարբեր հետաքրքիր թեմաների։ Ես օգտագործում եմ այս հարթակները տարբեր նպատակներով` սկսած ուսուցողական տեսանյութերից մինչև ժամանցային, ֆիլմ դիտելու կամ պարզապես շուրջս կատարվող իրադարձություններից տեղեկանալու համար։

Այս ամենը կարող է ունենալ ինչպես դրական, այնպես էլ բացասական հետևանքներ։ Մի կողմից՝ ծրագրերը հնարավորություն են տալիս զարգացնել գիտելիքները, շփվել և տեղեկացված լինել աշխարհի իրադարձություններից։ Մյուս կողմից՝ չափից շատ օգտագործումը կարող է հանգեցնել ժամանակի վատնման, ուսման նկատմամբ հետաքրքրության նվազման և նույնիսկ հոգեբանական խնդիրների, օրինակ՝ անհանգստության կամ ինքնագնահատականի անկման։ 

Ես հնարավորինս փորձում եմ ժամանակը գնահատել և օգտագործել սմարթֆոնը ճիշտ նպատակով։ Ես օգտագործում եմ հեռախոսը ընկերներիս, ընտանիքիս հետ կապի մեջ լինելու, տարբեր տեսանյութեր դիտելու, լուսանկարներով կիսվելու, երբեմն նաև հայտնի մարդկանց կյանքին հետևելու համար։

Մասնագետները պնդում են` դեռահասների մոտ տեխնոլոգիաների օգտագործումը պետք է լինի չափավոր և վերահսկված։ Կարևոր է, որ նրանք կարողանան ճիշտ կառավարել իրենց ժամանակը և տարբերել օգտակար բովանդակությունը անիմաստից։ Միայն այս դեպքում հնարավոր կլինի խուսափել կախվածությունից և պահպանել առողջ ու հավասարակշռված ապրելակերպ։

Դեռահասների շրջանում աճել է սոցիալական ցանցերից կախվածությունը

Սոնա Լևոնյան

ԱՀՏ Լրագրության դասարան

 Թվային դարաշրջանում մինչև 16 տարեկան երեխաների մուտքը համացանց դարձել է գրեթե անխուսափելի և լայն տարածում ունեցող երևույթ։ Սմարթֆոնների և ինտերնետի հասանելիության աճի հետ երեխաները ավելի վաղ տարիքից են սկսում օգտագործել առցանց հարթակներ՝ հաճախ առանց բավարար վերահսկողության կամ ուղղորդման։ Թեև շատ սոցիալական ցանցեր պաշտոնապես սահմանում են նվազագույն տարիքային շեմ (սովորաբար՝ 13), իրականում այդ սահմանափակումները հեշտությամբ շրջանցվում են, և ավելի փոքր տարիքային խմբերն էլ ակտիվորեն ներգրավվում են հեռախոսային միջավայրում։

    Մինչև 16 տարեկան օգտատերերի շրջանում առավել տարածված են այն հարթակները, որոնք առաջարկում են արագ, տեսողական և ժամանցային բովանդակություն։ Օրինակ՝ TikTok-ը առանձնանում է իր կարճ տեսանյութերով, որոնք հեշտ են ընկալվում և արագ գրավում են ուշադրությունը։ Երեխաներին մշտապես առաջարկվում են նոր բովանդակություն՝ նպաստելով երկարատև օգտագործմանը։ Օրինակ ես TikTok-ով նայում եմ կարճ տեսանյութեր` դեռահասների առօրյայի, դպրոցական կյանքի, տարբեր ուտեստների պատրաստման, հագուստի մոդելավորման մասին։ 

Մեծ տարածում ունի YouTube-ը, որտեղ երեխաները դիտում են ինչպես զվարճալի, այնպես էլ ուսուցողական տեսանյութեր՝ խաղերից մինչև բլոգներ և վլոգներ, լսում երաժշտություն։ 

Շփման և սոցիալական կապերի պահպանման համար դեռահասները հաճախ օգտագործում են Instagram-ը և Snapchat-ը։ Այս հարթակներում նրանք կիսվում են լուսանկարներով, «սթորի»-ներով և հաղորդագրություններով՝ ձևավորելով իրենց առցանց ինքնությունը։ Վերջին տարիներին նաև նկատվում է Telegram-ի ակտիվ օգտագործում՝ հատկապես խմբային զրույցների և տարբեր թեմատիկ ալիքների միջոցով տեղեկատվություն ստանալու նպատակով։

    Բացի սոցիալական ցանցերը՝ երեխաները լայնորեն օգտվում են նաև խաղային և ինտերակտիվ հարթակներից, ինչպիսին է Roblox-ը, որտեղ հնարավոր է ոչ միայն խաղալ, այլև շփվել այլ օգտատերերի հետ։ Այսպիսի միջավայրերը հաճախ միավորում են խաղը և սոցիալական փոխազդեցությունը, ինչը դրանք դարձնում է հատկապես գրավիչ փոքր տարիքային խմբերի համար։

Չնայած այս հարթակները տալիս են շփման, ստեղծագործության և տեղեկատվության լայն հնարավորություններ, մինչև 16 տարեկան երեխաների ակտիվ ներգրավվածությունն առաջացնում է նաև մտահոգություններ։ Դրանք վերաբերում են ինչպես բովանդակության անվտանգությանը, այնպես էլ ժամանակի վերահսկմանը և հոգեբանական ազդեցություններին։ Երեխաները հաճախ բախվում են տարիքին ոչ համապատասխան նյութերի, ինչպես նաև կարող են կախվածություն ձևավորել անընդհատ թարմացվող բովանդակությունից։

Այս պայմաններում կարևոր է ոչ միայն սահմանափակումներ սահմանելը, այլ նաև երեխաներին ուղորդելը։