Սոցիալական ցանցերը կարող են լինել և՛ հնարավորություն, և՛ վտանգ

 

Սոնա Լևոնյան

ԱՀՏ Լրագրության դասարան

21-րդ դարը դժվար է պատկերացնել առանց սոցիալական ցանցերի։ Դրանք մեր առօրյայի մի մասն են դարձել հատկապես երեխաների և դեռահասների շրջանում։ Սոցիալական ցանցերը  ունեն թե՛ դրական, թե՛ բացասական ազդեցություն և կարևոր է  ճիշտ ընտրություն կատարելը։

Սոցիալական ցանցերը մեզ հնարավորություն են տալիս շփվել աշխարհի տարբեր անկյուններում ապրող մարդկանց հետ, լինել տեղեկացված և իրազեկ։ Դրանք նաև կարող են օգտակար լինել ուսման դեպքում։ Այսօր հնարավոր է մի քանի վայրկյանում գտնել տեղեկատվություն, դիտել ուսուցողական տեսանյութեր կամ մասնակցել առցանց դասընթացների։ 21-րդ դարը մեզ տվել է զարգանալու և ինքնակրթվելու լայն հնարավորություն, սակայն հարկավոր է խուսափել այս ամենի բացասական կողմերից։ 

Սոցիալական ցանցերում երեխաները հաճախ բախվում են կեղծ տեղեկատվությունների, անառողջ համեմատությունների և երբեմն կիբերհանցագործության զոհ են դառնում։ Իդեալական նկարներն ու հրապարակումները կարող են դրդել դեռահասներին՝ փորձել նմանվել որևէ հայտնի մարդու։ Սոցիալական ցանցերը հաճախ կարող են դառնալ դեռահասի համար մոտիվացիայի աղբյուր։ Սա ևս մեկ ապացույց է նրա, որ ամեն բան կախված է մարդուց, նրա աշխարհընկալումից։ Բացի այդ, երկար ժամանակ հեռախոսին նայելը կարող է վնասել առողջությանը՝ առաջացնել կախվածություն, քնի պակաս և ուշադրության ու ինքնատիրապետման խնդիրներ։ Որոշ դեպքերում սոցիալական ցանցերը դառնում են նաև կիբերբուլինգի տարածք, որտեղ երեխաները կարող են ճնշման ենթարկվել։

Կարծում եմ՝ խնդիրը ոչ թե սոցիալական ցանցերն են, այլ դրանց  ոչ խելամիտ օգտագործումը։

Սոցիալական ցանցերը կարող են լինել և՛ հնարավորություն, և՛ վտանգ։ Մենք ինքներս ենք ընտրում մեր տարբերակը։

Տարբեր հետաքրքրություններ ունեցող մարդկանց համար համացանցը խելամիտ օգտագործելու հնարավորություններ են ստեղծված։ Այսօր կան շախմատային ծրագրեր, ինչպիսիք են, օրինակ՝ Worldchess.com-ը, Chess.com-ը, որոնք կփոխարինեն ժամանակի անիմաստ վատնումը՝ օգտակարով։

Առաջին ծրագրում գրացվելով՝ հնարավոր է բարձրացնել վարկանիշը, ստանալ միջազգային կոչումներ կամ պարզապես ինքնակրթվել, փորձել սեփական ուժերը։ Դպրոցական երեխաների համար նույնպես կան նման հարթակներ, որտեղ հնարավոր է զարգանալ և ամրապնդել գիտելիքները։ Օրինակ՝ «Իմ դպրոց»  հարթակն աշակերտներին հնարավորություն է տալիս կրկնել հանրակրթական առարկաների նյութը, պատասխանել դրանց վերաբերող հարցերին, հավաքել միավորներ։ Այս ամենի շնորհիվ նրանք ոչ միայն բարելավում են իրենց գիտելիքները, այլև փորձում են սովորել ավելի շատ, առողջ մրցակցում են իրենց դասընկերների հետ և ձգտում հայտնվել թոփ եռյակում։

Շտապօգնության կանչերը նվազել են․ո՞րն է պատճառը

 

Սոնա Լևոնյան

ԱՀՏ Լրագրության դասարան

2026 թվականը սկսվել է կանչերի նվազումով։ Պատճառը՝ առողջապահական համընդհանուր ապահովագրությունն է։ Շտապօգնության ՓԲԸ-ի տնօրենի՝ Ռուբեն Գրիգորյանի փոխանցմամբ՝ կանչերը նվազել են 35%- ով։

-Վստահ եմ, որ մեծ դեր է ունեցել նաև այն փաստը, որ համընդհանուր ապահովագրության դեպքում հիմա սահմանափակում է դրված, այսինքն՝ պետության կողմից երաշխավորված անվճար հիմունքներով սպասարկվելու է մինչև 8 կանչ, իսկ 8-ից ավելի կանչ գրանցող բուժառուների համար կանչը կդառնա վճարովի։ Իհարկե, կան որոշ բացառություններ՝ ցրտահարություն, դանակահարություն, կայծակնահարություն և այլ դեպքեր։ Մենք այդ 9-րդ և ավել կանչը սահմանել ենք 10․000 դրամ,-լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ ասաց Ռուբեն Գրիգորյանը։

Խոսելով տարվա ընթացքում գրանցված կանչերի մասին՝ Ռուբեն Գրիգորյանը նշեց․

-2025 թվականին գրանցվել է շուրջ 307․000 կանչ, որը 3%-ով ավելի է 2024-ի համեմատ։ Ավելացումը հիմնականում պայմանավորված է մայրաքաղաքում բնակչության թվի շատանալով։ Շտապօգնության ՓԲԸ-ի տնօրենը մանրամասնեց, որ հիմնականում կանչերը լինում են սիրտ-անոթային, դրանց մեջ են մտնում նաև ճնշման հետ կապված կանչերը, սուր շնչառական վարակների կանչերը և այդպես շարունակ։ Դեկտեմբերի 31-ից մինչև հունվարի 8-ը ներառյալ կոտրվածքների 22 կանչ է արձանագրվել, հոսպիտալացմամբ ավարտվել, որը նախորդ տարիների համեմատ ցածր ցուցանիշ է։ Թունավորումների 5 դեպք է գրանցվել։

Անդրադառնալով հետագա ծրագրերին՝ Ռուբեն Գրիգորյանը ասաց, որ 2026թվականին նախատեսվում է մինչև 10 նոր մեքենայի ձեռքբերում, արտահագուստի վերանայում, ինչպես նաև, վերագործարկել ռադիոկապը և բարձրացնել աշխատավարձը։

Այն, ինչ անտեսանելի է՝ չի նշանակում, որ գոյություն չունի

 

Սոնա Լևոնյան

ԱՀՏ Լրագրության դասարան

ԱՀՏ-ի լրագրության դասարանը հունվարի 13-ին հյուրընկալել էր այս տարվա իր անդրանիկ հյուրին՝ աճպարար Վարդան Ամիրյանին։ Նա՝ լինելով հայ աճպարարների միության նախագահ, հայ աճպարարական արվեստը ներկայացրել է նաև հայրենիքից դուրս՝ աշխարհի տարբեր երկրներում։

Բացի հիմնական մասնագիտությունից տիրապետում է երաժշտական գործիքների, զբաղվել է վոկալով։ Ուսումնասիրում է հոգեբանությունը, տիրապետում է հիպնոսին, հանդես է գալիս բեմական հիպնոսով։

Հանդիպման ժամանակ աճպարարը պատմեց, որ նախքան բուն մասնագիտությունն ընտրելը հասցրել է  սովորել հագուստի մոդելավորում բաժնում։ 

Խոսելով  իր առաջին հնարքի մասին, որն է՝ անհետացող և հայտնվող գնդակների հնարքը, Վարդան Ամիրյանն ասաց, որ սա,  իր կարծիքով ամենից շատ կգրավեր իրեն, եթե երեխա լիներ։

Մեր հարցին, թե ի՞նչ խորհուրդ կտա այն երեխաներին, ովքեր ուզում են զբաղվել աճպարարությամբ, Վարդան Ամիրյանը պատասխանեց․ «Աճպարարությամբ զբաղվելու ամենակարևոր կանոններն են համբերությունն ու սերը՝ մասնագիտության հանդեպ»։ 

Մեր զրուցակիցն ընդգծեց՝  աճպարարությամբ զբաղվում է գրեթե 50 տարի, երբևէ չի զղջացել այդ մասնագիտությունն ընտրելու համար։ 

Սկսել է զբաղվել աճպարարությամբ 15 տարեկանից, որը այս ժանրի համար, մասնագետի կարծիքով, շատ ուշ է, որովհետև մոտ 9 տարեկանից է սկսվում երեխայի մոտ առողջ աշխատել երևակայությունն ու տրամաբանությունը։

Այն հարցին, թե ո՞րն է եղել նրա կողմից իրագործած ամենաբարդ հնարքը, Վարդան Ամիրյանն ասաց, որ աճպարարարության մեջ գրեթե բոլոր հնարքները բարդ են, ինչպես, օրինակ, երաժշտության մեջ։ Նրա կարծիքով՝ այդ ամենին նախ պետք է տիրապետել, ամեն բան միանգամից չի ստացվում։ Հնարք է եղել, որն իրագործելու համար մոտ 2 տարի է պահանջվել։

Աճպարար ծնվում են, թե՞ դառնում փիլիսոփայական հարցին, Վարդան Ամիրյանը պատասխանեց, թե ցանկացած արվեստի, մշակույթի մեջ գոյություն ունի բնականը և՝ արհեստականը։ Աճպարարի խոսքով՝ կան քանդակագործներ, ովքեր, անկախ ամեն ինչից, տեղեկությունը տիեզերքից ստանում են և ստեղծագործում։ Եվ կան քանդակագործներ, ովքեր կրթված են։ Հետևաբար՝ Վարդան Ամիրյանը նրանց բաժանում է երկու խմբի՝ արհեստական և բնական մասնագետներ, ու շեշտում, որ բնությունն ամեն դեպքում շատ մեծ դեր է խաղում։

Իսկ այն հարցին, թե արդյո՞ք հեշտ է զարմացնել 21-րդ դարի մարդուն, աճպարարը ասաց, որ մտածել է այդ հարցի շուրջ և հանգել այսպիսի մի եզրահանգման։ Նրա կարծիքով՝ այն, ինչ ստեղծվում էհամացանցի կամ հեռախոսի օգնությամբ, դրանով զարմացնել չես կարող։

Հանդիպման վերջում աճպարար Վարդան Ամիրյանը ցուցադրեց մի շարք զարմանահրաշ հնարքներ։ Նա հիպնոսի ենթարկեց սաներին, առանց ակնոցին դիպչելու շրջեց այն, անտեսանելի կերպով փոխեց անհավասար և հավասար պարանների տեղերը։ Ինչպես նշեց Վարդան Ամիրյանը՝ այն, ինչ անտեսանելի է, չի նշանակում, որ գոյություն չունի։

Կոշիկները, որոնք կարողանում էին քայլել

Արամ Արևշատյան

ԱՀՏ Լրագրության դասարան

Լինում են երկու տղա՝ մեկը խելոք մյուսը անխելք։Այս խելոք տղայի ընտանիքն աղքատ է լինում, բայց նա սովորում էր գերազանց։ Ունենում է մեկ զույգ կոշիկ, որոնք արդեն մաշվել էին։ Իսկ անխելք տղայի ընտանիքը լինում է հարուստ, նա ուներ բազմաթիվ կոշիկներ, շատ խաղալիքներ, բայց մեծանում էր հղփացած։ Մի օր քայլելիս տղաներն հանդիպում են իրար և հարուստ տղան ասում է.

 - Այս ի՞նչ մաշված կոշիկներ են, չե՞ս կարող նորը գնել, այս կոշիկներով նույնիսկ տան մեջ հնարավոր չէ քայլել։

Աղքատ տղան ոչինչ չի պատասխանում։

 Անցնում են տարիներ։ Աղքատ ընտանիքում մեծացած տղան իր խելքով հասնում է նպատակներին, ունենում սեփական տներ, ավտոմեքենաներ, իսկ հարուստ ընտանիքում մեծացած տղան աղքատանում է, սկսում է ապրել շատ վատ վիճակում։ Մի օր նրանք նորից հանդիպում են  և արդեն հարստացած տղան ճանաչելով աղքատ տղային ասում է․

 - Ինչո՞ւ ես ոտաբոբիկ, արի ես քեզ կտամ կոշիկներ։ Նա տալիս է իր հին և մաշված կոշիկները, որոնք տարիներ առաջ կրել էր և ասում է.

 - Ցանկացած կոշիկով էլ հնարավոր է քայլել։ 

Եվ այս օրվանից ոչ մեկ չի ծաղրել մյուսի հագուկապին։

Երազում եմ, որ Հայաստանը դառնա Մեծ Հայքի նման․ Էդուարդ Մակարյան

Տասնամյա Էդուարդ Մակարյանը «Դյուցազնագրքում»  է գրանցվել հինգ ռեկորդով, ստեղծել է  «Հայաստանի շուրջ» խաղը։ ԱՀՏ Լրագրության դասարանի սաները զրուցել են  Էդուարդի՝ աշխարհագրության հանդեպ սիրո, ստեղծած խաղի, ռեկորդների, և իհարկե, երազանքներ մասին, իսկ այս ամենը հավաքել, կարգի է բերել Սոնա Լևոնյանը։

-Մինչ օրս շատ դրոշներ ես ուսումնասիրել․ հայկական դրոշի վրա ի՞նչ փոփոխություններ կանեիր։

-Հայկական դրոշին կավելացնեի Մեծ Հայքի քարտեզը, որ չմոռացվի Մեծ Հայքը, իսկ գույերը կթողների նույնը՝ կարմիր, կապույտ, ծիրանագույն, որոնցից յուրաքանչյուրն ունի իր նշանակությունը։

-Եթե լինեիր աշխարհագրության ուսուցիչ՝  ի՞նչ կանեիր, որ աշակերտներիդ դրոշները հեշտությամբ սովորեին։

-Նախ և առաջ ես կսկսեի հեշտ դրոշներից, ապա կսովորեցնեի նաև բարդ դրոշները՝ մինչև 200դրոշ։

-Պատկերացրու՝ քարտեզը քեզ հետ խոսում է, ի՞նչ հարցեր կտայիր նրան։

-Կհարցնեի, թե ինչո՞ւ է նրա ձևը հենց այդպիսին, որովհետև ես նկատել եմ, որ այն ունի կատվի ձև։

-Որևէ երկիր դուրս կհանեի՞ր աշխարհագրական քարտեզից։

-Իհարկե, Թուրքիան և Ադրբեջանը։

-Ի՞նչ ես ուզում դառնալ։

-Ես ուզում եմ ապագայում դառնալ մանկաբույժ։

-Իսկ ինչու՞ հենց մանկաբույժ։

-Երբ փոքր էի, պարբերաբար տանում էին մի բժշկուհու մոտ, ում շատ էի սիրում։ Այդպես էլ որոշեցի դառնալ մանկաբույժ և բուժել երեխաներին։

-Ո՞վ քեզ ոգեշնչեց, որ սկսեցիր երաժշտությամբ զբաղվել։

-Հայրիկս ինձ տանում էր համերգների, որպեսզի հասկանամ, թե ո՞ր գործիքն է ինձ առավել գրավում և այդպես ես ընտրեցի սաքսոֆոնը։

-Հաճա՞խ ես ներկա լինում դասական համերգների։

-Այո, հաճախ։

-Կարո՞ղ ես պատմել քո զգացողությունների մասին, երբ առաջին անգամ բարձրացար բեմ։

-Երբ առաջին անգամ բարձրացա բեմ՝ ինձ շատ հանգիստ էի զգում և թեթև էի նվագում։ Մի փոքր վախ կար, քանի որ ամեն դեպքում, բայց, երբ սովորեցի համերգներին, դա էլ վերացավ։

-Ի՞նչ խորհուրդ կտաս այն երեխաներին, ովքեր առաջին անգամ պետք է զբաղվեն երաժշտությամբ։

-Նախ պետք է սովորեն նոտաները, ապա գիտելիքները խորացնեն՝ ըստ իրենց ընտրած գործիքի։

-Գիտենք, որ սիրում ես նաև պատմությունը։ Ո՞ր թագավորության օրոք կուզեիր ապրել, և որը՝ ղեկավարել։

-Շատ եմ սիրում Վանի թագավորությունը, Արտաշեսյանների, Արշակունիների, Բագրատունիների, Ռուբինյանների թագավորությունները։ Կցանկանայի ղելավարել Վանի թագավորությունը։

-Ինչպե՞ս կղեկավարեիր այն։

-Կհավաքագրեի մի քանի զինվորների, կնշանակեի նրանց երկրի պաշտպան և հրաման կտայի հարձակվել թշնամի զորքերի վրա։

-Դու իրականացրել ես շատ երազանքներ և հասել բազում նպատակների։ Կա՞ն  երազանքներ, որոնք դեռ քո մտքերում են միայն։

-Երազում եմ դառնալ մանկաբույժ, և որ Հայաստանը դառնա Մեծ Հայքի նման։

-Վերջերս ի՞նչ համերգների ես մասնակցել, և ո՞ր նվագախմբի հետ ես հանդես եկել։

-Հանդես եմ եկել Կամերային նվագախմբի հետ։ Հրաշալի կատարում եմ ունեցել, բոլորը հպարտանում էին ինձանով։

-Գիտենք, որ ներառվել ես Դյուցազնագրքում։ Կպատմե՞ս մի փոքր դրա մասին։

- Իմ սահմանած առաջին ռեկորդը եղել է 2ր․16 վրկ․- ում 200 դրոշներ ասելը, ապա գերազանցելով ինքս ինձ՝ սահմանեցի իմ 2-րդ ռեկորդը՝ 200 դրոշն ասացի 2 րոպեում։ Իմ 3-րդ, 4-րդ և 5-րդ ռեկորդների ժամանակ Ասիան, Աֆրիկան և Եվրոպան փակ աչքերով արագությամբ ասում էի։

Հարցազրույցը վարել են՝ Լրագրության դասարանի սաներ

Սոնա Լևոնյանը

Աննա Սահակյանը

Շողեր Շահնազարյանը

Իմ հերոսը․ ո՞վ է պատմության մեջ 69 երեխա ունեցող կինը

Սոնա Լևոնյան

ԱՀՏ Լրագրության դասարան

Իմ սրտում շատերն ունեն իրենց ուրույն տեղը՝ որպես հերոս։ Հերոս կարող են կոչվել նրանք, ովքեր պատրաստ են անձնազոհ կերպով մարտնչել մեկ ուրիշի համար։ Հերոս եմ համարում բոլոր մայրերին․ նրանք իրենց առողջությունն ու կյանքն են վտանգի տակ դնում՝ հանուն մանկան աշխարհ գալու, ապահով մանկության։

Պատմության մեջ ամենաշատ երեխաներ լույս աշխարհ բերած կինը համարվում է Ֆեոդոր Վասիլևի առաջին կինը՝ ռուսական Շույա քաղաքից։ Ըստ «Գինեսի ռեկորդների գրքի» ու պատմական գրառումների՝ նա ունեցել է 69 երեխա։ Ընդ որում` կինը ծննդաբերել է 27 անգամ` 16 երկվորյակ (համաշխարհային ռեկորդ), 7 եռյակ, 4 քառյակ: Ողջ են մնացել 67-ը:

Հերոս, որովհետև՝ այս կինն ունեցել է հսկայական մարդկային ուժ, կամք, դիմացկունություն, մեծացրել է 69 երեխաներին գյուղական ծանր պայմաններում, չի խուսափել դժվարություններից։ Նրա անունը չի պահպանվել ոչ մի պատմական աղբյուրում, բայց անունը չէ, որ պիտի դարձներ հերոս։ 18-րդ դարը զուրկ էր պրոֆեսիոնալ բժիշկներից, գերժամանակակից ծննդատներից, ցավազրկումից, անվտանգ պայմաններից։ Բայց կային իր կամքը, մայրական սերը զավակների նկատմամբ, կնոջը ոչ բնորոշ ֆիզիկական անսահման ուժը։ Նա ապացուցեց, որ հերոսները միշտ չէ, որ կրում են սաղավարտ կամ զենք։ Երբեմն նրանք պարզապես մայրեր են։ Որտեղի՞ց նրանք այդքան ուժ, հաճախ ինքնս ինձ եմ հարցնում ու մտածում՝ եթե հանդիպեի, ապա ի՞նչ հարցեր կտայի այս կնոջը։ Երևի թե զրույցը կսկսեի այս հարցերով․

1․ 18-րդ դարում շատ երեխաներ ունենալը, այն էլ գյուղական ընտանիքում, մեծ ռիսկ էր։ Ինչպե՞ս այդքան համարձակություն գտաք։

2․ Ի՞նչ աջակցություն եք ստացել Ձեր հարազատներից։

3․ Ի՞նչ դիրքորոշում է ունեցել Ձեր ամուսինը։

4․ Ո՞վ է եղել Ձեր հիմնական մոտիվացիայի աղբյուրը։ Ո՞վ է ոգևորել Ձեզ։